“ortalama” bir sapma düzeyi sergileyeceğini ifade etmektedir. Sosyal sistemlerde sapmaya, uyumu sağlayan güçlerin yol açtığını belirten Durkheim, uyum ve sapmayı anlamak için “gruba bağlılık derecesi” ve “değer ve normatif düzenlemenin derecesi” olmak üzere iki değişkenden bahsetmektedir. Bir sistem daha ılımlı düzenlemelere yapıp bağlılık biçimleri sergiledikçe bireylerin sistemle bütünleşmesi artacak ve patolojik sapma oranları düşecektir (Turner, Beeghley ve Powers, 2010, s. 373-374). Durkheim, intiharı bencil (egoist), altruist (elcil), anomik (kuralsızlık) ve fatalist (kaderci) intihar şeklinde kategorize etmektedir (1995, s. 296-297) ve egoist intihar gibi bazı intihar türleri suç oranlarını artırmaktadır. Önemli yapısal işlevselci kuramcılardan biri olan Talcott Parsons’un öğrencisi Robert Merton (Ritzer, 2011, s. 236) ise Durkheim’in çalışmalarına katkıda bulunmuş ve kişilerin suça yönelmesini ekonomik krizle ilişkilendirmiştir. Merton’a göre ekonomik buhranların yaşandığı dönemlerde toplumlar, toplumsal araç ve imkânlar dâhilinde belirledikleri kültürel hedeflere ulaşamadıkları için suça yönelmektedir. Çünkü toplumda önemli bir fonksiyona sahip olan kapitalin (paranın) yokluğu, toplumsal bütünlüğü sağlamak için konulan normlara bu dönemlerde uyumu zorlaştırmaktadır (Tolan, 1981, s. 69). Merton, sapmanın kaynağını kültür ve toplumsal yapı olarak görmektedir. Merton, toplumdaki bireylerin ortak değerlere sahip olduğunu fakat her kişinin toplumda farklı bir pozisyona sahip olduğunu, aynı fırsatı kullanamadıkları için ortak değerlerin ise farklı algılandığını vurgulamaktadır. Bu farklı algılamalar, sapmayı açığa çıkarmaktadır. Diğer bir ifadeyle kurumlar ve normlar, bireylerin davranışlarını ve eylemlerini şekillendirmekte, bir yanda kişinin hedef ve amaçları, diğer yanda ise eyleme yön veren norm ve değerler arasında bir çatışma yaşanmaktadır (Haralambos ve Halborn, 1991, s. 587). Merton’a göre Amerikan toplumu içerisinde öne çıkan değerler ve bu değerlere ulaşabilmek için kullanılan araçların sınırlı olması da gerilime neden olmaktadır ve bu gerilime karşı olası tepkiler beşe ayrılmaktadır (Oktik, 2013, s. 13). Diğer bir ifadeyle bireyler, beş farklı kişisel uyum modeli çerçevesinde hareket ettiklerinden sapma, herkeste aynı şekilde cereyan etmemektedir. Merton’un gerilime karşı beş uyum şekli şunlardır (Artuk ve Alşahin, 2017, s. 194-195). 76

Hedef paragraf seç3

Bir paragrafa bağla
Connect to an entity
Disable highlights
İçindekiler tablosuna ekle