İKİNCİ BÖLÜM
2. KAVRAMSAL VE KURAMSAL ÇERÇEVE
2.1. Suç Sosyolojisi
2.1.1. Suç ve Suçluluk Kavramı
Suç, insanlık tarihi kadar eski ve insanlık var olduğu sürece varlığını devam ettirecek olan
evrensel bir olgudur. Nerede bir insan topluluğu varsa, orada bazılarına göre normal ve diğerlerine
göre suç olarak nitelendirilebilecek davranışlar ortaya çıkar. Bu durum, doğal, zorunlu ve hatta
gereklidir (Bal, 2013: 15). Suç herhangi bir yere, zamana ve topluma özgü değil, aksine yaşamın
ayrılmaz bir parçasıdır (Yücel, 2003: 1). Suçun olmadığı bir toplum yalnızca hayalden ibarettir
(Dönmezer, 1981: 64). Suçun çeşitliliği ve işleniş frekansı azalabilir, ama varlığı tümüyle ortadan
kaldırılamaz (Bal, 2013: 15). Zaman ve mekâna göre suçun yalnızca nicelik ve niteliği değişir (Yücel,
2003: 1). Tıpkı sapma gibi bazı suçlar da zaman içinde toplumdan topluma veya aynı toplumda
değişim göstermektedir (İçli, 1994a: 4). Ancak değişen şartlara rağmen, suçun tanımı ve türü ne
olursa olsun, toplumsal düzlemde suça karşı olan bakış açısı yani cezai yaptırım talebi
değişmemektedir. Bu yönüyle suç zaman ve mekâna göre değişmesi açısından nisbî, tüm toplumlarda
var olan sosyal bir olgu olarak genel bir kavramdır2 (Dönmezer, 1981: 64; Sözen, 1986: 263).
Geçmişten günümüze yüzyıllar boyu pek çok düşünür ve bilim adamı suçla ilgili yaptıkları
gözlemler neticesinde, çeşitli görüşler ileri sürmüşlerdir. Örneğin, düşünce tarihinin önemli
filozoflarından olan Platon, Aristoteles, Thomas Aquinas ve Thomas More gibi isimler insan,
insanlığın ideal durumu ve toplum üzerine yaptıkları gözlemlerle suç olgusunu tartışmışlardır
(Quinney, 2000: 5). Hatta Szabo (1967: 9), suç, suçlu ve eylemin cezalandırılmasına ilişkin modern
düşüncenin köklerinin tarih öncesi döneme dayandığını savunmaktadır.
Batı düşüncesinin en önemli Antik Çağ filozoflarından olan Platon ve Aristoteles’in suç
kavramına ilişkin bakış açıları incelendiğinde, Platon suçu, ihtiraslar, haz arama alışkanlığı ve
cahillikten kaynaklanan ruhun bir tür hastalığı olarak tanımlamaktadır (Yavuzer, 2018: 23; 1986: 6;
2 “Çocuk suçluluğu da nisbî ve genel oluşu ile suç kavramı içinde yer almaktadır. Ancak, çocuk suçluluğu sebepleri
açısından, ayrı bir kategori içinde değerlendirilmesi ve cezalandırmadan ziyade ıslah edici çarelerin ortaya konması gereken
bir kavramdır.” (Sözen, 1986: 263).
12