E/CN.4/2002/60/Add.2
Sayfa 15
33. Yolsuzluğa karşı mücadele etmek zordur, çünkü yolsuzluğu ortaya koyan bir gazete
makalesi, gazetecinin “Devlete hakaret” suçlamasıyla mahkeme önüne çıkarılmasına ve uzun bir
hapis cezasına çarptırılmasına yol açabilir.44 Üzerlerinde yolsuzluk şüphesi olan kişiler hakkında
adli kovuşturma yapılması, parlamenter dokunulmazlığı tarafından engellenebilir. Şüphelinin
memur ya da kamu görevlisi olması halinde, yetkililerden kovuşturma için izin almak
gerekecektir.45 Güvenceler taraf değiştirmiştir; yolsuzluktan korunması gerekenlerin özgürlüğünü
teminat altına almak ve teminat aldığını göstermek yerine, yolsuzluğa zırh oluşturmaktadır.
34. Pek çok alanda olduğu gibi eğitim ve öğretim de, yolsuzluk olayları ve olayların yaygınlığı
hakkında resmi olmayan raporların konusu olmaktadır. Bunlar, spekülasyona yol açmakta ve
güvensizliği beslemektedir. Yoksullara yard��m etmeyi amaçlayan yabancı ve uluslararası
kaynaklar da yolsuzluktan etkilenmektedir. En yoksullar için eğitim ve öğretime erişimin
önündeki mali engelleri aşmayı amaçlayan mali yardımlar açısından da bu geçerlidir.46
B. Öğretim mesleği
35. 1997 yılında zorunlu öğrenimin 5 yıldan 8 yıla çıkarılması, hızla yeni öğretmenlerin işe
alınması ihtiyacını doğurdu. Milli Eğitim Bakanlığının 26 Mayıs 1998 tarihli Sektör Politikası
Mektubuna göre gelecek üç yılda 150,000 öğretmenin işe alınması gerekiyordu.47 Uluslararası
Öğrenim adlı kuruluşun raporuna göre, 1999 yılında 12 ve 14 yaş arası çocuklar, “öğretmen
istiyoruz” pankartıyla gösteri yaptıkları gerekçesiyle mahkeme önüne çıkarılmıştı.48 Hükümet,
1997-2000 yıllarında 156,476 öğretmen ataması yapıldığını bildirdi.49 Milli Eğitim Bakanlığı,
Özel Raportöre öğretmen açığı olmadığı bilgisini verdi. Paralel öğrenme sürecini geliştirmek
açısından, öğretme sürecinde rakamlardan daha önemli olan ihtiyaç, vasıf ve motivasyon gibi
niteliklerdir. Meslek olarak öğretmenliğin genel çekiciliği de bu açıdan önemli bir etkendir. Özel
Raportör, son dört yılda öğretmen sayısının hızla artmasının etki ve sonuçları konusunda
özellikle kaygılıdır. Ayrıca, öğretmenler için sendikalaşma özgürlüğünün tam olarak tanınması
ve öğretmenlerin karar oluşturma süreçlerine katılımının kurumsallaştırılması, öğretimin
kalitesini ciddi ölçüde arttıracak ve böylece öğrenimi geliştirecektir.
36. Zorunlu öğrenimin süresinin uzatılmasının sonucunda ortaya çıkan öğretmen açığının
üstesinden gelmek, hizmet öncesi ve hizmet içi eğitim gibi kısa vadeli çözümlere başvurulmasını
44
Turkish Daily News köşe yazarı Burak Bekdil’in, yargıda yolsuzluğu eleştiren bir makale yazması nedeniyle altı
yıla kadar hapis cezası istemiyle yargılandığı bildirilmektedir. “Turkey’s constitutional changes: Great ideas, on
paper”, The Economist, 6 Ekim 2001.
45
Avrupa Toplulukları Komisyonu - 2001 Türkiye’nin Katılım Yolunda İlerleme Raporu -2001, Document
SEC(2001) 1756, 13 Kasım 2001, s. 17-18.
46
Jon Gorvett, Kasım 2001’de on yaşındaki bir kız çocuğunun okul müdürü tarafından dövülmesini haber yapmıştı.
Bu kız çocuğu, Dünya Bankası’nın Sosyal Riskleri Azaltma Projesi kapsamında yoksul öğrenciler için tahsis edilen
mali kaynakların, yanlış kullanılmasını eleştirmişti. Bu vaka da öyle görünüyor ki benzer şikâyetlerden
kaynaklanıyordu. Gorvett, J., “Girl, 10, blows whistle on head”, Times Education Supplement, 23 Kasım 2001.
47
O dönemde Milli Eğitim Bakanı olan Hikmet Uluğbay’ın Dünya Bankası Başkanı James Wolfenson’a gönderdiği
bu mektup, Dünya Bankası’nın Türkiye Hükümeti ile 25 Haziran 1998’de imzaladığı Temel Eğitim Borç
Anlaşmasının 5. Ekinde yer almaktadır
48
Education International, 2001 Barometer on Human and Trade Union Rights in the Education Sector, Brussels,
Mayıs 2001, s. 213.
49
Milli Eğitim Bakanlığı - “2001 Yılının Başında Milli Eğitim”, Ankara, Aralık 2000, mim., s. 243.