Çocuk Ceza Yargılaması ve Çocuk Hakları
düzenlenmes , SİR le hek m raporları arasında çel şk olması, SİR alınmaması g b nedenlerle
bozma kararları vermekted r (Bert zl oğlu ve Çel k, 2023; Cavlak, 2023).
Ceza sorumluluğunun tesp t nde hâk m n takd r hakkını kullanab lmes ç n ayrı şlevler
olan SİR ve hek m raporundak olguların b rb r n tamamlaması gerekmekted r. Raporlarda
somut durumu b l msel kr terler ışığında ortaya koymak dışında b r kanaatte bulunulmamalıdır
(ÇKK Madde 20/3,4; 21/2; CMK Madde 63). Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 2018/154 Esas
ve 2019/345 Karar Sayılı ve 18.04.2019 tar hl kararı uyarınca da mahkeme veya hâk m;
ÇKKY'n n 20/4. maddes n gözeterek, 12-15 yaş grubu bakımından çocuğun a le koşulları,
sosyal ve ekonom k koşullar le ps koloj k ve eğ t m durumu hakkında uzman k ş lerce
düzenlenen ve zorunlu olarak alınması gereken sosyal nceleme raporu le çocuğun şled ğ
f l n hukukî anlam ve sonuçlarını algılama ve bu f lle lg l olarak davranışlarını yönlend rme
yeteneğ hakkında adlî tıp uzmanı, ps k yatr st ya da zorunluluk hâl nde uzman hek m
tarafından düzenlenen b l rk ş raporundak gözlem, tesp t ve değerlend rmeler göz önünde
bulundurarak, raporlarla bağlayıcı olmaksızın, her del l g b bunları da serbestçe değerlend r p
çocuğun kusur yeteneğ n n olup olmadığını takd r edecekt r
Beej ng Kuralları (1985) ceza sorumluluğuna da r asgar yaş sınırının tar h ve
kültürlere göre değ şt ğ n
bel rterek, modern yaklaşımın bu konuyu "çocuğun ceza
sorumluluğunun gerekt rd ğ ahlak ve ps koloj k unsurlara uyumlu olarak ceza sorumluluğun
ps koloj k ve manev sonuçlarını kaldırmaya hazır olup olmadığı, yan çocuğun k ş sel anlama
ve steme yeteneğ n n ant sosyal davranışından onu sorumlu tutup tutmaya yeterl olup
olmadığı"
şekl nde
ele
almıştır.
BMÇHS'n n
40'ıncı
maddes ne
uygunluk,
ceza
yargılamalarında çocuğun ceza sorumluluğun ahlak ve ps koloj k unsurlarını yer ne get r p
get rmeyeceğ n yan çocuğun b reysel muhakeme ve anlayışı sayes nde davranışlarından
sorumlu tutulup tutulmayacağının göz önünde bulundurulmasını gerekt r r (Arthur, 2016). Her
ne kadar BMÇHS'de taraf devletler n asgar ceza sorumluluk yaşını bel rlemeler gerekt ğ
41
Hedef paragraf seç3
Bir paragrafa bağla
Connect to an entity
Disable highlights
İçindekiler tablosuna ekle