Çocuk Ceza Yargılaması ve Çocuk Hakları
2.2.3. Çocuğun Katılım Hakkı
BMÇHS'n n çocuğun görüşler ne saygı duyulmasını güvence altına alan katılım
haklarını düzenleyen 12'nc maddes şu şek lded r:
"1. Taraf Devletler, görüşler n oluşturma yeteneğ ne sah p çocuğun kend n
lg lend ren her konuda görüşler n özgürce fade etme hakkını bu görüşlere çocuğun
yaşı ve olgunluk dereces ne uygun olarak, gereken özen göster lmek suret yle
tanırlar.
2. Bu amaçla, çocuğu etk leyen herhang b r adl veya dar kovuşturmada çocuğun
ya doğrudan doğruya veya b r tems lc ya da uygun b r makam yoluyla d nlen lmes
fırsatı, ulusal yasanın usule l şk n kurallarına uygun olarak çocuğa, özell kle
sağlanacaktır."
Adl merc lerde çocuğun katılım hakkını kullanab lmes , ad l yargılanma hakkı le
lg l olduğu g b çocuğun özel yaşamına saygı hakkı le madd ve manev varlığını koruma ve
gel şt rme haklarının gereğ d r (Algan, 2021). Sözleşmen n çocuğun katılım hakkını
düzenleyen 12'nc maddes le 5' nc maddes nde yer alan "çocuğun yetenekler n gel şt r lmes "
kavramı arasındak bağlantıya değ nmek de öneml d r. 5' nc madde a leler n, toplulukların
veya yasal tems lc ler n yanı sıra, çocukların kend yetenekler ve stekler ne uygun olarak
kend ler ç n b zzat karar vermeler n n desteklend ğ n b ld rmekted r (Lansdown, 2005).
Çocuk dostu adalet kavramı, Avrupa nsan hakları s stem kapsamında ortaya çıkmış
olsa da kökler uluslararası çocuk haklarına, özell kle BMÇHS'de ve AİHS kapsamında Avrupa
İnsan Hakları Mahkemes (AİHM) çt hadında tanınan çocuğun d nlen lme ve katılım hakkına
dayanmaktadır (L efaard, 2016). BMÇHS'n n 40'ıncı maddes n n 2' nc fıkrası adl s stemdek
çocuklar ç n d nlen lme hakkını destekleyen özel düzenlemelere sah pt r. Bu haklar,
suçlamalardan derhal haberdar ed lme, yargılama sürec boyunca hukuk veya tercüman da
dah l olmak üzere d ğer uygun yardımlara er şme, ebeveynler n n veya vas ler n n
b lg lend r lmes ve yargılama boyunca g zl l ğ n korunmasıdır. Bununla b rl kte BMÇHK'nın
2009 yılında yayınlanan "Çocuğun Görüşler n n D nlenmes Hakkı" başlıklı 12 Numaralı Genel
Yorumuna göre adl s stemdek çocukların katılım hakları yargılama önces nden adl sürec n
21