Çocuk Ceza Yargılaması ve Çocuk Hakları
pek şt recek n tel kte muamele görmeye hakkı vardır." hükmünü çermekted r. BMÇHS'n n
40'ıncı madden n 2'nc fıkrası Avrupa İnsan Hakları Sözleşmes n n (AİHS) 6'ıncı maddes nde
düzenlenen ad l yargılanma hakkıyla doğrudan lg l d r. Buna göre, çocukların sah p olduğu
güvenceler şu şek lde sıralanmıştır
."Haklarındak suçlama yasal olarak sab t oluncaya kadar masum sayılmak;
.Haklarındak suçlamalardan kend ler n n hemen ve doğrudan doğruya; ya da uygun
düşen durumlarda anababaları ya da yasal vas ler kanalı le haberl kılınmak ve
savunmalarının hazırlanıp sunulmasında gerekl yasal ya da uygun olan başka
yardımdan yararlanmak;
.Yetk l , bağımsız ve yansız b r makam ya da mahkeme önünde adl ya da başkaca
uygun yardımdan yararlanarak ve özell kle çocuğun yaşı ve durumu göz önüne
alınmak suret yle kend s n n yüksek yararına aykırı olduğu saptanmadığı sürece,
ana-babası veya yasal vas s de hazır bulundurularak yasaya uygun b ç mde ad l b r
duruşma le konunun gec kmeks z n karara bağlanmasının sağlanması;
v.Tanıklık etmek ya da suç krarında bulunmak ç n zorlanmamak; aleyh ne olan
tanıkları sorguya çekmek veya sorguya çekm ş olmak ve leh ne olan tanıkların hazır
bulunmasının ve sorgulanmasının eş t koşullarda sağlanması;
v.Ceza yasasını hlâl ett ğ sonucuna varılması hal nde, bu kararın ve bunun sonucu
olarak alınan önlemler n daha yüksek yetk l bağımsız ve yansız b r makam ya da
mahkeme önünde yasaya uygun olarak ncelenmes ;
v .Kullanılan d l anlamaması veya konuşamaması hal nde çocuğun parasız çev rmen
yardımından yararlanması;
v .Kovuşturmanın her aşamasında özel hayatının g zl l ğ ne tam saygı göster lmes ne
hakkı olmak;
BMÇHS'n n 40'ıncı maddes n n devamında se Taraf Devletler n suç snadı altında
olan çocuklara özgü yasaların, usuller n, makam ve kuruluşların oluşturulmasını teşv k
etmeler , ceza sorumluluğu konusunda asgar b r yaş sınırı bel rleyerek bu yaş sınırının altındak
çocuğun ceza sorumluluğu olmadığını kabul etmeler le bu çocuklar ç n adl kovuşturma
olmaksızın önlemler alınması konusunda çaba göstermeler gerekt ğ bel rt lm şt r. Madden n
son fıkrasında çocuklara uygulanacak her türlü tedb r ve yaptırımda çocuklara durumları ve
suçları le orantılı ve kend esenl kler ne olacak b ç mde muamele ed lmes n n sağlanması
gerekt ğ ne hükmed lm şt r.
BMÇHS önces nde, 29 Kasım 1985 tar h ve 40/33 sayılı kararıyla BM Çocuk Adalet
S stem n n Uygulanması Hakkında Asgar Standart Kuralları (Beej ng Kuralları) ardından da
14 Aralık 1990 tar h ve 45/112 sayılı kararıyla Çocuk Suçluluğunun Önlenmes ne İl şk n
14