Çocuk Ceza Yargılaması ve Çocuk Hakları
çıkarların b rb r
le ortaklaşmasının önünde engel olab lmekted r. Bununla b rl kte dünya
genel nde çok çeş tl çocuk adalet uygulamaların olması, evrensel b r yaklaşımın nşa
ed lmes n engellemekted r. Son olarak çocuk adalet s stem n n farklı aşamaları ve farklı rollere
sah p farklı aktörler
olan karmaşık b r s stemler bütünü olması, çocuk haklarının
uygulanmasını güçleşt rmekted r (L efaard, 2015). Bu zorlukların yanında suç snadı altında
adl s steme g ren çocukların a le ç ş ddet, st smar ve hmal g b ruh sağlığını c dd şek lde
etk leyeb lecek sorunlardan mustar p olmalarına rağmen adalet s stemler çocukların bu
durumdan kaynaklanan haklarına öncel k vermemekte, cezalandırmaya odaklanmakta;
çocukların zarar görmüş, göz ardı ed lm ş ve travmat ze olmuş h ssetmeler ne neden olmaktadır
(Just ce w th ch ldren, 2021).
Anılan zorlukların Türk ye'dek yansımalarına odaklanan bu n tel araştırmanın amacı,
çocuk ceza yargılamasına l şk n mevzuat ve uygulamaların çocuk haklarına uygun olup
olmadığını araştırmak; yargılanma sürec n n özneler tarafından nasıl algılandığını, çocukların
hayatına nasıl etk ett ğ n açıklamak ve alanda çalışan uzmanların, avukatların ve çocukken
yargılanan yet şk nler n çocuk ceza yargılamasına yönel k deney mler le öner ler n tesp t
etmekt r.
B rleşm ş M lletler Çocuk Hakları Sözleşmes 'n n tarafı olan Türk ye'de, çocuk hakları
alanına yönel k akadem k lg son yıllarda artmış olmasına rağmen, suça sürüklenen çocuklar
üzer ne az sayıda çalışma yapılmıştır. Yapılan çalışmaların da yoğunlukla çocukları suça
sürükleyen nedenlere odaklandığı ancak çocukların adl s stemde karşılaştıkları uygulamaların
onları nasıl etk led ğ yle lg lenmed ğ görülmekted r (Öktem, 2012). Çocuk ve suç alanında,
1923-2018 yılları arasında yazılmış akadem k çalışmalara bakıldığında, eserler n %59’unun
çocuğun suç davranışına neden olan çeş tl mekânsal, sosyal, ps koloj k vb. etkenler üzer nden
değerlend r ld ğ ; %41’ n n suçun ortaya çıkardığı sonuçlar bağlamında çocuğun adl s stem
çer s nde ele alındığı tesp t ed lm şt r (Acar ve Yaman, 2020). Türk ye’de 1980-2020 yılları
2