2024 YILI BAKANLIK FA A L İ Y E T R A P O R U 6- İnsan Haklarına Yönelik Çalışmalar İnsan Hakları Tazminat Komisyonu Uzun yargılama şikâyetlerine ilişkin olarak Türkiye’de yeterli ve uygun tazmin sunan etkili bir iç hukuk yolunun ihdas edilmesi çalışmaları sonucunda 6384 sayılı “Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Yapılmış Olan Bazı Başvuruların Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun” 9 Ocak 2013 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisinde kabul edilerek yasalaşmıştır. Söz konusu Kanun ile İnsan Hakları Tazminat Komisyonu kurulmuş ve Komisyon’a AİHM önünde bekleyen makul sürede sonuçlandırılamayan yargılamalar ile mahkeme kararlarının icrasına ilişkin başvuruları inceleme görevi verilmiştir. Komisyon 20 Şubat 2013 tarihinden itibaren başvuruları kabul etmeye başlamıştır. Göreve başlamasından itibaren çok kez yetkisi genişletilen Komisyon’a, AİHM önünde bekleyen kamulaştırma dosyaları, ceza evlerinde yaşandığı iddia edilen bir kısım ihlal iddiaları ve bazı mülkiyet hakkı ihlali iddialarına ilişkin başvuruları inceleme yetkisi verilmiştir. Bu kapsamda son olarak, 31 Temmuz 2018 tarihinde yürürlüğe giren 7145 sayılı Kanun’un 20’nci maddesiyle 6384 sayılı Kanun’a eklenen geçici 2’nci madde doğrultusunda; bu Kanun’un 2’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında yer alan (makul sürede yargılanma hakkı şikâyetleri ile mahkeme kararlarının geç icrası/eksik icrası veya hiç icra edilmemesi şikayetleri) ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla, Anayasa Mahkemesinde derdest olan bireysel başvuruları inceleme yetkisi verilmiştir. Tazminat Komisyonu tarafından ödenmesine karar verilen tazminat, kararın kesinleşmesinden itibaren üç ay içinde Bakanlığımız tarafından ödenmektedir. Türkiye Büyük Millet Meclisinde 28.03.2023 tarihinde kabul edilen, 05.04.2023 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7445 sayılı İcra ve İflâs Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’a göre; 31.07.2018 tarihinden sonra Anayasa Mahkemesine (AYM) yapılmış ve 09.03.2023 tarihi itibarıyla Yüksek Mahkeme önünde derdest olan söz konusu bireysel başvuruların Komisyon tarafından karara bağlanması öngörülmüştür. Son olarak, 02.03.2024 tarihinde kabul edilen 7499 sayılı Kanun ile Komisyon’a 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun “Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminat” başlıklı Yedinci Bölümü altındaki 141’inci maddesinde öngörülen bazı tazminat taleplerine ilişkin başvuruları inceleme görevi ve doğrudan başvuru alma yetkisi getirilmiştir. Yukarıda bahsedilen bilgiler ışığında Komisyon’un Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesinden devraldığı başvurulara ilişkin 2024 yılı istatistikleri şu şekildedir: AİHM ve AYM Yönünden Verilen (01.01.2024 – 31.12.2024) Kararlar A. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinden (AİHM) devredilen dosyalar Önceki Yıldan Devir 2 2024 Yılı Karar Sayısı 2 2024 Yılı Kabul Karar Sayısı 2 79