Mağdur ya da suça sürüklenen çocukların yargılama süreçlerinde ilk karşılaştıkları merci
genelde kolluk kuvvetleri olmaktadır. Bu nedenle bu birimlerde çalışan görevlilerin bu alanda
eğitim almış ve uzmanlaşmış kişilerden oluşması önemli ve kıymetlidir.
Cumhuriyet savcılarının sorumluluğunda yürütülen kovuşturma ve soruşturma sürecinde
çocuğun üstün yararı ilkesi azami ölçüde göz önünde bulundurulmalıdır. Gerekli durumlarda
ivedilikle ilgili mahkemeden tedbir kararları çıkarılmalı, süreç boyunca çocuğun ifşa olması
engellenmeli, tüm aşamaların gizliliğine özen gösterilmelidir. Tüm bu ilkelerden Beijing
Kuralları’nda açıkça bahsedilmektedir.31
2.2.1 Çocuk ve Ergenlerin Adli Tıbbi Değerlendirilmesi
Ülkemizde ve dünyada çocuk ve ergenlerin konu olduğu davaların sayısı günden güne
artmaktadır. Bu durumda bu alanda çalışan hekimler olguların adli ve ruhsal boyutları ve
mesleki uygulamalar konusunda daha fazla tecrübeye gereksinim duymaktadır. Çocuk ve
ergen adli olgular bilirkişi değerlendirmesi amacıyla çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları
veya adli tıp çalışma birimlerine yönlendirilmektedir.32
Çocuklar, davalara sıklıkla istismar mağduru olma, suça sürüklenme, velayet, erken
evlenme, evlat edinilme, maluliyet tespiti gibi sebeplerle konu olmaktadırlar. Bu tür olgular
üniversitelerde Çocuk Koruma Araştırma ve Uygulama Merkezleri ile Adli Tıp Anabilim
Dalları’nda, Sağlık Bakanlığı’na bağlı hastanelerde Çocuk İzlem Merkezleri’nde ve ayrıca
Adli Tıp Kurumu ve Adli Tıp Kurumu Şube Müdürlükleri’nde değerlendirilmektedirler.
2.2.1.1 Çocuk Koruma Araştırma ve Uygulama Merkezleri
Ülkemizde Çocuk Koruma Araştırma ve Uygulama Merkezleri başta ihmal ve istismar
mağduru çocuklar olmak üzere adli nitelikli çocuk olguların değerlendirilmesi, tanı, tedavi,
korunma ve izlenme ihtiyaçlarının giderilmesi amacıyla kurulmaktadırlar. Üniversite
bünyesinde kurulan ve üniversite hastanesinde faaliyet gösteren bu merkezler başta ihmal ve
istismar mağduru çocuk olgular olmak üzere, tüm adli nitelikli çocuk olguların
değerlendirilmesinde önemli rol üstlenmektedirler.33
Ülkemizin Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF) ile yaptığı işbirliği ile
geliştirilip Avrupa Birliği’nin finansal ve UNICEF’in teknik desteği ile 2008-2009
yıllarında hayata geçirilen “Önce Çocuklar: Çocuk Koruma Mekanizmalarının İl Düzeyinde
Modellenmesi Projesi” kapsamında bazı alt projeleri, üniversiteler ve barolar
yürütmüşlerdir. Bu projelerden biri olan “üniversitelerde çocuk koruma merkezleri
16