ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
3. KURAMSAL ÇERÇEVE
3.1. Suçu Açıklamaya Yönelik Kuramsal Yaklaşımlar
Suç, ilk insandan günümüze kadar var olmuş toplumsal bir olgudur. Birçok disiplinin
inceleme konularında olan suç olgusu, hiç kuşkusuz ki sosyoloji ile büsbütün görünür
olmuştur. Suç üzerine 19. yüzyıldan günümüze kadar gelen birden fazla perspektif ve kuram
mevcuttur. Bilinmektedir ki her kuram, bir önceki kuramı ya destekleyip geliştirmek ya da
eleştirip dönüştürmeyi amaç edinmektedir.
Suç olgusu ile ilgili ilk çıkan teorilere bakıldığında, bireysel teoriler olarak
adlandırılan dört düşünce (klasik okul, neo-klasik okul, pozitivist ekol, coğrafi ekol) akımı
karşımıza çıkmaktadır. Bu dört ekol suç bilgisinin, ceza felsefesinin, suçun nedenlerinin ve
suçlu kişilik profilleri üzerine yapılan ilk kriminolojik çalışmalardır.
3.1.1. Bireysel teoriler
Suç olgusunu, bireyin ihtiyaçlarını, kişilik yapısını, değer yargılarını, beklentilerini
ve içgüdülerini açıklamaya çalışmışlardır. Bu teorileri dört başlık altında incelemek
mümkündür.
3.1.1.1. Klasik okul
Okul ceza sisteminin işleyişi üzerine gelişmiştir. En ünlü iki yazarı Bentham ve
Beccaria idi. Okul sosyal bağlamda: on sekizinci yüzyıl, burjuvazinin onayı ve sıkı çalışma
ile bireyin kendini gerçekleştirmesine dayanıyordu. Entelektüel bağlamda ise; hazcılık
düşüncesi oluşturmaktadır. İnsanlar her zaman zevki en üst düzeye çıkarmaya ve acıyı en
aza indirmeye çalıştığını bunun ise caydırıcılık kavramının temeli haline geldiğini söyler
(Malizia, 2018). Cezaların yalnızca insanların özgürlüklerini korumak üzere var olduğunu
savunan Beccaria, ‘‘rasyonel aktör’’ modelinin temelini oluşturan suçlu davranış teorisini,
özgür irade ve hazcılık düşüncesine dayandırmaktadır (Gürsoy, 2019) (Beccaria, 2016).
Adalet sistemi herkes için hukukun eşitliğini sağlamak zorundaydı. Sosyal bir sözleşmenin
sonucu olarak devlet, tüm insanların haklarını korumak için, var olan özgürlüğün bir kısmını
yabancılaştırdı (Malizia, 2018). Zira Klasik ekol düşünürleri insan doğasına ilişkin şu
varsayımlarda bulunmuşlardır: insanlar, kendi çıkarlarını düşünürler, bencildirler.
Hedonisttirler; zevk için yaşarlar. Acılarını hafifletmek, sıkıntılarını azaltmak, zevklerini ve
hazlarını azaltmak isterler. Rasyoneldirler; kâr-zarar hesabı yaparlar. Eylemlerinin
11