eğiliminde olacaktır. Bu nedenle (sigara, alkol ve uyuşturucu kullanımı, kumar oynama,
nikahsız çocuk sahibi olma ve kanun dışı cinsel ilişkiyi içeren) benzer eylemlerle meşgul
olmaya yatkın olacaklardır. Bu kişilik özelliklerinin suç sorumluluğu yaşına gelmeden önce
tanımlanabilmesi, bunların aynı kişilerde bir arada bulunma eğiliminin yüksek olması ve
hayat boyu sürebilen özellikler olması nedeniyle suçu açıklamada yararlı olan kararlı bir
yapıyı oluşturan ögeler olarak kabul etmek makul görünmektedir” (Gottfredson ve Hirschi,
1990; Akt. Bartollas ve Schmalleger, 2017).
Genel olarak bakıldığında suçluluğu; durumsal koşullar, düşük bir benlik denetimi
(low self control) ve bireysel özellikler ile açıkladıkları görülmektedir. Suçluluğu büyük
ölçüde düşük bir “benlik denetimi” kavramı üzerinden analiz etmeye çalışan Gottfredson ve
Hirschi, düşük benlik denetimini oluşumunun kaynakları olarak da aile kurumu ve
sosyalleşme biçimini göstermektedirler (Kızmaz, 2005).
Özetle; Gottfredson ve Hirschi, tüm suçların suç fırsatı ve zayıf öz kontrolün bir
kombinasyonu olarak açıklanabileceğini öne sürerek, bir çocuğun çocuk yetiştirme
uygulamalarından büyük ölçüde etkilenen özdenetim düzeyinin sekiz yaşına geldiğinde
sabitlendiğini varsaydılar. Bu nedenle, bir kişinin suç işleme olasılığını belirlemede
ebeveynliği en belirleyici faktör olarak belirlediler. Örneğin, ihmal veya istismar ve/ veya
suç davranışları sergileyen ailelerde yetişen çocukların ceza gerektiren eylemlerde bulunma
olasılığı daha yüksek olurken, cezanın kötü davranışın bir sonucu olduğu denetimli ailelerde
yetişen çocukların suç işlemeye yönelik ayartmalara direnme olasılığı daha yüksek
olacaktır.
3.2.10. Elliott ve meslektaşlarının sosyal süreçlere ilişkin tümleşik suç kuramı
Delbert Elliott ve meslektaşları tarafından geliştirilen sosyal süreçlere ilişkin
tümleşik suç kuramı, gerilim, sosyal kontrol ve sosyal öğrenme yaklaşımlarını eksik
yönlerini tamamlayıp birleştirmesi ile oluşmuştur.
“Onlar, üç kuramı suç davranışlarını açıklamada kusurlu bulmuşlardır; Gerilim
kuramı, başlangıçtaki bazı suç eylemlerin açıklayabilir; ancak neden bazı gençlerin suça
karışırken diğerlerinin onlardan kaçındıklarını tam olarak açıklayamaz. Kontrol kuramı, bir
suç davranışının karşılığında ödül elde edilememesine rağmen neden uzun süre suçlu
tarafından devam ettirildiğini açıklayamaz. Sosyal öğrenme kuramları, suçluları suç
oluşturan pekiştireçlerle karşı karşıya kaldıklarında pasif ve etkilenmeye meyilli olarak
tanımlamaktadır” (Bartollas ve Schmalleger, 2017: 120).
35