ve genel normlara saygılı olmaya sevk eden her türlü inanç, değer, ahlaki ve dini
inanışı ifade ederken özel tanımlamalar bireyin herhangi bir eyleme yönelik
değerlendirmeleriyle ilgili tutumlarını ifade eder.
3- Ayırıcı pekiştirme; ayırıcı pekiştirmeler ile bir davranışı takiben kişinin alacağı
ödüller veya göreceği cezalar neticesinde o davranışın bir kez daha yapılması için
cesaretlendirilmesi veya vazgeçilmesine yönelik güçlendirici pekiştiriciler kastedilir.
4- Taklit; taklit ile suç teşkil eden davranışın edinilmesi daha sonra o davranışın
sürdürülmesinden daha önemlidir. Taklit ile suçun diğer insanlardan gözlem yoluyla
öğrenilmesi ifade edilir. Böylece suçlu davranışa ilişkin bakış açısını yansıtan ve
suçu haklı gösteren veya suçun yanlışlığını ifade eden tanımlamalar taklit yoluyla ve
edimsel koşullanma prensipleri yoluyla öğrenilmiş olur (s. 249-250).
Akers’e göre, özneyi suç ve sapkın davranışa yönlendiren bir öğrenme sürecini
ortaya koymuştur ve şu şekilde bahseder (Akers, 2001; Akt. Güçlü ve Akbaş, 2019):
1- Kişinin ilk kez suç işlemesinde şu faktörler etkilidir; suçu teşvik eden tutum, değerleri
öğrenmesi, taklit ve suçtan fayda elde etme beklentisinin ceza beklentisinden fazla
olması.
2- Kişi suç işlemeye devam ettikçe taklidin etkisi artacaktır.
3- Bireyin suç işlemeye başlamasında pekiştirecekler ve cezalar etkilidir.
4- İlk eylemde birey eğer ödüllendirilirse yaptığı davranış kutsanmış olacaktır ve bu
davranışı normal kabul edip devam edecektir.
5- Failler mevcut öğrenme deneyimine sahiptirler. Bu deneyim kişinin karşısına suç
davranışını çıkardığında ödül ve cezanın onu harekete geçirip geçirmeyeceğindeki
sonucu en başa götürecektir. Bu modele göre sosyal yapıda meydana gelen değişmeler,
bireylerin öğrenmedeki değişkenlerini etkileyerek davranışlarını belirler (s. 63-64).
Sosyal öğrenme teorisi, inşa edildiği teorilerin disiplinler arası oluşu ve tüm öğrenme
süreçlerini içermesi bakımından geniş kapsamlı bir teori haline gelmiştir. Bu özelliğinin
olması ile suçu açıklama konusunda etkin bir rol üstlenmiştir.
Tez çalışmasında çocuk suçluluğunda suçun, öğrenilebilir bir davranış olup olmadığı
test edilmesi için sosyal öğrenme kuramı perspektifinde görüşmecilere sorular sorulmuştur.
32