Tavsiyeler:
Tutuklu ve hükümlü çocukların bulunduğu kurumlara baro ve sivil toplum örgütlerinin düzenli
ve habersiz ziyaret gerçekleştirebilmeleri için yasal güvencelerin getirilmesi gerekmektedir.
KDK ve TİHEK'in bilinirliğinin tutuklu ve hükümlü çocuklar arasında yaygınlaştırılması,
çocukların bu kurumlar hakkında anlayabilecekleri dilde bilgilendirilmeleri, başvuru formları
ve karar metinlerinin resmi dil dışındaki dillerde de hazırlanması sağlanmalıdır.
Her iki kurumun da yerinde inceleme yapma ve rapor hazırlama yetkilerini tutuklu ve hükümlü
kız çocukların tutulduğu kurumları da gözeterek daha sık kullanmaları gerekmektedir.
Personelin eğitimi
İşkence yasağına ilişkin devletin temel yükümlülüklerinden biri de ilgili görevlilerinin eğitimi
üzerinedir ancak tutuklu kız çocuklarıyla yapılan görüşmeler sonucunda infaz koruma
memurlarının çocuklara yetişkin muamelesi yaptıkları ve cinsiyetten doğan ihtiyaçlarını
dikkate almadıkları anlaşılmıştır.
Yine görüşmelerde, 9 çocuktan 5’inin beyanlarında; infaz koruma memurlarının kendi
aralarında yaşanan olaylara uzunca bir süre müdahale etmedikleri, müdahale ettiklerinde de
çocuklara hakaret ettikleri, çocukları vücutlarında morluklar oluşturacak şekilde kollarından
çevirerek veya sıkıca çekerek ayırdıkları, bu durumlarda zaman zaman kelepçe kullandıkları
anlaşılmıştır.
Raporda belirtilen ve kurum çalışanlarının sebep olduğu tüm hak ihlalleri göz önünde
bulundurulduğunda infaz koruma memurlarının işkence ve kötü muamele yasağı, çocuk
hakları, çocukla iletişim ve toplumsal cinsiyet eşitliği eğitimlerinde eksiklik olduğu kanaati
oluşmaktadır.
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurulu’nun 2023/41 Numaralı Diyarbakır Çocuk ve Gençlik
Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Ziyaret Raporunda kurum personelinin çeşitli eğitimler aldığı
bildirilmişse de "Kurumda görevli personelin insan hakları eğitimi, kişiler arası iletişim ile
işkence ve kötü muamele yasağına ilişkin özel bir eğitim almadığı" tespit edilmiştir16.
Tavsiyeler: İnfaz sisteminde görev alan tüm idarecilerin ve personelin, çocuk hakları, toplumsal
cinsiyet eşitliği ve insan hakları alanında etki değerlendirmesi yapılan eğitim çalışmalarına
katılması, bu eğitimleri başarı ile tamamlamayanların çocukların tutulduğu kurumlarda görev
yapmaması, eğitimlerin sürekliliğinin sağlanması ve personel hakkında denetim
mekanizmalarının geliştirilmesi gerekmektedir. Buna ek olarak, çocuk adalet sistemindeki
görevlilerin de kapsamlı eğitimlerden geçmesi gereklidir.
İnfaz kurumlarında keyfi uygulamalara konu olan kelepçe ve zorlayıcı alet kullanımının yasal
olarak da yasaklanması gerekmektedir17.
16
https://www.tihek.gov.tr/public/images/kararlar/cyw2ad.pdf
5275 Sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 50'nci maddesinin 2'inci fıkrası "Bu
madde çocuk tutuklu ve hükümlüler için uygulanmaz" şeklinde değiştirilmelidir.
17
7