I. GİRİŞ
1. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK); 20/4/2016 tarihli ve 6701 sayılı
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu ile insan onurunu temel alarak insan
haklarının korunması ve geliştirilmesi, kişilerin eşit muamele görme hakkının güvence altına
alınması, hukuken tanınmış hak ve hürriyetlerden yararlanmada ayrımcılığın önlenmesi ile bu
ilkeler doğrultusunda faaliyet göstermek, işkence ve kötü muameleyle etkin mücadele etmek
üzere kurulmuştur.
2. Türkiye, 14/9/2005 tarihinde İşkenceye ve Diğer Zalimane, Gayriinsanî veya
Küçültücü Muamele veya Cezaya Karşı Birleşmiş Milletler (BM) Sözleşmesine Ek İhtiyari
Protokol’ü (OPCAT) imzalamıştır. 2011 yılında onaylanarak yürürlüğe giren ve Türkiye
açısından bağlayıcılık kazanan OPCAT’in 1’inci maddesine göre Protokolün amacı: “bağımsız
uluslararası ve ulusal organların, işkence ve diğer zalimane, gayriinsani veya küçültücü
muamele veya cezayı önlemek için kişilerin özgürlüklerinden mahrum bırakıldığı yerlere
düzenli ziyaretlerde bulunacağı bir sistem kurmaktır.”
3. 6701 sayılı Kanun’un 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi uyarınca
OPCAT hükümleri çerçevesinde ulusal önleme mekanizması (UÖM) olarak görev yapmak
Kurumun görevleri arasında yer almaktadır. Kanun’un 2’nci maddesinin birinci fıkrasının (k)
bendine göre UÖM: “İşkenceye ve Diğer Zalimane, Gayriinsanî veya Küçültücü Muamele veya
Cezaya Karşı Birleşmiş Milletler Sözleşmesine Ek İhtiyari Protokol hükümleri çerçevesinde
kişilerin özgürlüklerinden yoksun bırakıldığı yerlere düzenli ziyaretler yapmak üzere
oluşturulan sistemi” ifade etmektedir.
4. 29/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında
Kanun’un 8’inci maddesi uyarınca: “Kapalı ceza infaz kurumları, iç ve dış güvenlik görevlileri
bulunan, firara karşı teknik, mekanik, elektronik veya fizikî engellerle donatılmış, oda ve
koridor kapıları kapalı tutulan, ancak mevzuatın belirttiği hâllerde aynı oda dışındaki
hükümlüler arasında ve dış çevre ile temasın olanaklı bulunduğu, yeterli düzeyde güvenlik
sağlanmış ve hükümlünün gereksinimine göre bireysel, grup hâlinde veya toplu olarak
iyileştirme yöntemlerinin uygulanabileceği tesislerdir.” 5275 sayılı Kanun’un 11’inci maddesi
“(1) Çocuk tutukluların ya da çocuk eğitimevlerinden disiplin veya diğer nedenlerle kapalı ceza
infaz kurumlarına nakillerine karar verilen çocukların barındırıldıkları ve firara karşı engelleri
olan iç ve dış güvenlik görevlileri bulunan, eğitim ve öğretime dayalı kurumlardır. (2) Onikionsekiz yaş grubu çocuklar, cinsiyetleri ve fizikî gelişim durumları göz önüne alınarak bu
kurumların ayrı ayrı bölümlerinde barındırılırlar. (3) Bu hükümlüler, kendilerine özgü
4