özdenetim soru formunda ‘özdenetim başarısızlığı’ olarak nitelediğimiz başlık
doğrultusunda cevap verdiği bulunmuştur.
Ergenlik döneminin özelliklerinden sayılan risk alma davranışı zaman zaman
kabul edilebilen sonuçlar doğurmamaktadır. Suça sürüklenme durumu sadece risk
alma davranışı ile de açıklanmamalıdır. Beraberinde getirdiği birçok sebep olmasıyla
birlikte insanın davranışlarını oldukça önemli bir şekilde etkileyen özdenetim faktörü
de göz ardı edilemeyecek bir sebeptir. İlk çocukluk döneminde gelişmeye başlayan
öz denetim becerisi genetik temelli olmasıyla birlikte çevresel faktörlerden de
etkilenebilmektedir. Başka bir deyişle, özdenetim becerisi sonradan da geliştirilebilir.
James Watson’ ın da dediği gibi, “bir yatkınlık, bir şeyi önceden belirlemez”. Burada
öncelikli olan çocuğun bağlanma stili, mizaç ve karşısındaki kişiye güvenme
durumudur. Ardından anne- baba tutumları, yürütücü işlevlerin geliştirilmesi, dikkat
dağıtma becerilerinin geliştirilmesi vb. değişkenlerle bağlantılıdır [63]. Ebeveynlerin,
çocuklarının yanlış davranışlarına gösterdikleri tutarlı ve mantığa uygun olan disiplin
ile çocuğun ileriki yaşlarda benzer olay ya da durumla karşılaştığında sergileyeceği
tutum ve davranışların toplumsal yaşama uygun olarak ve daha kontrollü şekilde
gelişmesini sağlamış olacaklardır. Özdenetim becerisinin geliştirilmesinde aile içi
denetim mekanizmalarının oldukça önemli rolü bulunmaktadır. Ailenin, küçük yaşta
olan çocuğun yaş ve gelişim özelliklerine uygun olmayan davranışlarını fark etmesi
ve bu davranışları olumlularıyla, kabul edilebilen olanlarıyla değiştirmesiyapılandırması çocuğun bu gelişim aşamalarında özdenetim becerisini de olumlu
anlamda destekleyecektir [64].
Özdenetim ile alakalı yapılmış olan örneklemi en büyük ve multidisipliner
çalışma olan Dunedin çalışmasında, Yeni Zelanda’ da bir yıl boyunca şehrin en büyük
hastanesinde tüm yeni doğanların (ilk olarak 1037 çocuk ile başlıyor) temel sağlık
bilgileri kayıt altına alınmış ardından 3 yıl sonra ilk değerlendirme gerçekleşmiştir.
Bugün yaklaşık 50 yıl önce yapılmış bu araştırma bize çocuk gelişimine dair pek çok
detaylı bilgi sunmaktadır. Araştırmaya katılan her çocuk, ilk olarak 3 yaşında, 18
yaşına kadar 2 yıl arayla ardından 21-26-32-38 yaşlarında toplanan verilerle izlenmeye
devam etmiştir [65]. Dunedin araştırmasının birçok konuyu içeren sonuçları
bulunmuştur. Araştırmadaki değişken olan özdenetim değişkeniyle alakalı sonuçlarına
göre, çocukluk döneminde özdenetim becerisi, yetişkinlikte fiziksel sağlığı, yaşam
60
Hedef paragraf seç3
Bir paragrafa bağla
Connect to an entity
Disable highlights
İçindekiler tablosuna ekle