CİSST 2022 YILI HAPİSHANELER RAPORU Düzenli ve çoklu tedaviye erişimin sadece R tipi hapishanelerde mümkün olması, pandemi süreci boyunca da R tipi olmayan hapishanelerdeki engelli mahpusların sağlığa erişememesine neden olmuştur. COVID-19 süreci, R tipi gibi engellileri izole eden hapishaneler yerine, bütün hapishanelerin engellilere göre tasarlanması gerektiğinin önemini göstermiştir. Politika Önerisi: Engelli mahpusların sağlığa erişebilmeleri için R tipleri gibi engellileri izole eden hapishaneler tasarlamak yerine, bütün hapishaneler ve koğuşlar engelli mahpusların özgül sağlık ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde tasarlanmalıdır. Engelli mahpusların hem haklarında verilen cezanın infazının ertelenmesi hem de R tipi hapishaneye sevk edilebilmeleri için Adli Tıp Kurumu’nun (ATK) verdiği rapor belirleyicidir. ATK, tam teşekküllü hastanedeki heyetlerden “ağır engelli” derecesi ile rapor almış mahpuslara da “hapishanede kalabilir” veya “tek başına hayatını idame ettirebilir” şeklinde rapor verebilmektedir. Sağlık Yönetmeliği’ne göre, yüzde 70 üzeri engel oranı “hayatını tek başına idame ettirememek” anlamına gelirken, ATK’nın ağır engelli mahpuslara dahi “hapiste kalamaz” raporu vermediği birçok vaka ile karşılaşılmıştır. Bu durum, ATK’nın bilimselliği ve tarafsızlığının sorgulanmasına sebep olmaktadır. Aynı şekilde, R tiplerine sevk edilebilmek için hastanelerden alınan heyet raporlarının yanında, ATK’dan alınan “R tipi hapishanede kalabilir” şeklindeki raporlar etkilidir. Bu sebeple, engelli mahpuslar için R tiplerine sevk ve hastalık sebebiyle cezanın infazının ertelenmesi oldukça zordur. 2022 yılı içerisinde de ATK’nın hayatını tek başına idame ettiremeyecek ya da ağır engeli olan kişilere “hapishanede kalabilir” raporu vermesi ya da hastalıklarının son evresine gelene kadar “hapishanede kalamaz raporu” vermemesi, bazı engelli mahpusların hayatını kaybetmesi ile sonuçlanmıştır. Ayrıca, ATK’dan “cezaevinde kalamaz” raporu aldığı halde, bazı engelli mahpusların tahliyeleri, İnfaz Kanunu’nun 16. Maddesinde aranan “toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike oluşturmama” şartını karşılamadıkları gerekçesiyle gerçekleştirilmemektedir. Hapishanede kalamayacak engeli bulunan mahpusların tahliyelerinin önüne geçen bu şartı karşılayıp karşılamadıkları konusunda güvenlik güçlerinin değerlendirmesi esas alınmaktadır. Politika Önerisi: Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 16. Maddesi, aşağıdaki öneriler göz önünde bulundurularak yeniden düzenlenmelidir. 74 • ATK tarafından hazırlanan tarafsızlığı tartışmalı ve bilimsel gerçeklikten uzak raporlara bağlı kalınmadan, • Klinik kararlarla ilgili süreçler, Mandela Kurallarında da öngörüldüğü gibi, yeterli nitelikte, tam bir klinik • Sübjektif değerlendirmelere sebep veren “toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike üniversiteler ile eğitim ve araştırma hastanelerinden alınan raporlar infazın ertelenmesi için yeterli olmalıdır. bağımsızlıkla hareket eden uzmanlar heyetinin katılımı ve denetimine açık olmalıdır. oluşturmayacağı değerlendirilen” ifadesi kaldırılmalıdır.