CİSST 2022 YILI HAPİSHANELER RAPORU Politika Önerisi: Tek kişilik hücrelerde tutulma uygulaması kaldırılana kadar hücreler, hareket alanı yaratacak şekilde genişletilmeli, hücreler doğrudan güneş alacak şekilde düzenlenmeli, hücrelere mutfak ünitesi eklenmeli, pencerelere takılan teller kaldırılmalı ve mahpusların çamaşırlarını kurutmaları için imkân yaratılmalıdır. 30 yıldır hapishanede olan ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü mahpus Kemal Gömi, rezidüel şizofreni tanısı almasına rağmen, Metris 2 No’lu R Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda tek kişilik hücrede tutulmakta ve kişisel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanmaktadır. AİHM, “Gömi-Türkiye” davasında verdiği kararda, mümkün olan en kısa sürede gerekli psikiyatrik ve sürekli tıbbi bir tedavi sağlayan özel bir kurumda yeterli tutukluluk koşulları sağlanması gerektiğine dair öneride bulunmuştur. Adli Tıp Kurumu’nun raporları da AİHM kararlarını desteklemiş olmasına rağmen, Kemal Gömi’nin ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü mahpus olması nedeniyle infazına ara verilmemiştir.43 Politika Önerisi: İnfazın tek kişilik hücrelerde sürdürülmesi halinde hasta ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü mahpuslara refakatçi hakkı tanınmalı, mahpusların psikolojik durumlarına göre acil önlemler alınmalı, ruh sağlığı problemleri yaşayan mahpusların hücrede tutulması uygulamasına derhal son verilmelidir. 6.3.5. Ekonomik Zorluklar Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü mahpuslar, hem uzun yıllar boyunca tecrit altında tutulmalarından hem de hapishanede çalışmalarına izin verilmemesinden dolayı ekonomik olarak en kırılgan mahpus grupları arasında yer alır.44 2022 yılında da önceki yıllarda olduğu gibi, ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü mahpuslar, yaşadıkları ekonomik zorluklarla ilgili olarak derneğimize daha sık başvurularda bulunmuştur. Mahpuslar, 2022 yılı içerisinde, ağırlıklı olarak elektrik faturalarının sürekli zamlandığı ve çok yüksek geldiği, kantin fiyatlarının yüksek olduğu, pandeminin daha da zorunlu hale getirdiği temizlik ihtiyaçlarını karşılamakta zorluk yaşadıklarını belirtmiştir. Birçok mahpus, elektrik faturalarının daha düşük gelmesi için buzdolabı, semaver, televizyon gibi eşyaların fişini çektiğini bildirmiştir. Bunun yanında, mahpuslar verilen yemek miktarının az olduğunu ve doymadıklarını, bunun için ek gıdaya ihtiyaç duyduklarını, ancak ekonomik nedenlerle alamadıklarını da dile getirmiştir. Yakınlarının gönderdiği kargolar, ürünlerin kantinde satılması, ayda bir defa ya da sadece belli tarihler aralığıyla kargo kabul edilmesi nedeniyle mahpuslara verilmemiştir. Mahpuslar ayrıca, ürünleri kantinden satın almakta zorlandıklarını da belirtmiştir. Zorla sevk edilen bazı ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü mahpuslar, kendilerinden 2000 – 3000 TL dolaylarında kargo ücreti istendiğini ve eşyalarının gönderilmediğini, gönderilen eşyalarına ise zarar verildiğini bildirmiştir. Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü mahpusların ve ailelerinin yaşadığı ekonomik sorunlar, özellikle ailesinden uzak hapishanelerde kalan mahpusların aile görüşü yapmasına da engel oluşturmuştur. Birçok mahpus yakını, ekonomik nedenlerden kaynaklı ulaşım masraflarını karşılayamadığı için görüşe gidememiştir. https://m.bianet.org/bianet/saglik/266399-hasta-mahpus-kemal-gomi-serbest-birakilsin. Erişim Tarihi: 20.09.2023 Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü mahpusların çalışma hakkına ilişkin detaylı değerlendirme için bkz. Aydınoğlu İ. ve Yusufoğlu E. (2018) Türkiye’de Ağırlaştırılmış Müebbet Hükümlüsü Mahpus Olmak, TCPS Yayınları. 43 44 84