CİSST 2022 YILI HAPİSHANELER RAPORU Hükümlü ve Tutuklulara Yakınlarının Ölümü Veya Hastalığı Nedeniyle Verilebilecek Mazeret İzinlerine Dair Yönetmelik’in 5. Maddesine göre, “ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum olanlar hariç, yüksek güvenlikli ceza infaz kurumlarında bulunanlar da dahil olmak üzere, güvenlik bakımından sakınca oluşturmaması koşuluyla tehlikeli olmayan hükümlülere; ikinci derece dahil kan veya kayın hısımlarından birinin ya da eşinin ölümü halinde, cumhuriyet başsavcısının onayıyla yol süresi hariç iki güne kadar cenazeye katılması amacıyla izin verilebilir.” Bu hüküm nedeniyle, 2022 yılında aile üyeleri vefat eden ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü mahpuslar, önceki yıllarda da olduğu gibi, cenazeye katılım sağlayamamıştır. Bu durum, aile üyelerini kaybeden ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü mahpusları psikolojik olarak olumsuz etkilemiştir. Politika Önerisi: Aile üyelerini kaybeden ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü mahpusların aile üyelerinin cenazelerine katılabilmeleri için gerekli yasal düzenlemelerin yapılması gerekmektedir. Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının infaz rejimine göre, “hükümlünün cezasının infazına, hiçbir surette ara verilemez. Hükümlü hakkında uygulanacak tüm sağlık tedbirleri, tıbbi tetkik ve zorunluluklar hariç kurumlarda, mümkün olmadığı takdirde tam teşekküllü devlet ya da üniversite hastanelerinin tek kişilik ve yüksek güvenlikli mahkum koğuşlarında uygulanır.”40 Buna göre, ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü mahpuslar, hapishane dışında tedavi edilseler dahi tek kişilik hücrelerde tedavi edilir. Ayrıca, infaz ertelemeye başvurma hakları bulunmamaktadır. Bu durum, 2022 yılında da bazı ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü ağır hasta mahpusların sağlık durumunun daha kötüye gitmesine sebep olmuştur. Politika Önerisi: Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü mahpusların infaz ertelemeye başvurmasının önünde engel teşkil eden “hükümlünün cezasının infazına, hiçbir surette ara verilemez” ibaresi İnfaz Kanunu’ndan çıkarılmalıdır. Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının infaz rejimine göre, mahpuslar tutulduğu hapishanenin olanak verdiği ve idare ve gözlem kurulunun uygun göreceği bir sanat veya meslek etkinliğini yürütebilir. Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü mahpusların bu etkinliklere katılımı hapishane idaresinin inisiyatifi dahilindedir. Aynı infaz rejimine göre, ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü mahpuslar kurum iç yönetmeliğinde belirtilenlerin dışında herhangi bir spor ve iyileştirme faaliyetine katılamaz. Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü mahpusların spor ve iyileştirme faaliyetlerine katılımları kamuya açık olmayan kurum iç yönetmelikleriyle sınırlandırılmıştır. 2022 yılında birçok ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü mahpus atölyelere katılamadıkları, sohbete çıkarılmadıkları, havalandırmaya 1 saat ve tek başlarına çıkarıldıklarına dair şikayetler aktarmıştır. Avrupa İşkencenin ve İnsanlıkdışı veya Onur Kırıcı Muamelenin veya Cezanın Önlenmesi Komitesi’nin (AİÖK) görüşüne göre, uzun süreli mahkumiyetleri bulunan hükümlülerle ilgili uygulamaların, infazın mahpusların psikolojileri üzerindeki etkilerini olumlu ve proaktif bir şekilde telafi etmeye yönelik olması gereklidir.41 40 41 Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Tüzük, Madde 47/1-ı. CPT standards, CPT/Inf/E (2002) 1 - Rev. 2010, s. 26, para. 33, https://www.refworld.org/pdfid/4d7882092.pdf. Erişim Tarihi: 20.09.2023 81