CİSST 2022 YILI HAPİSHANELER RAPORU
3. HAK İHLALLERİ
3.1 Sağlığa Erişim
Sağlık hizmetlerinin ücretsiz sağlanması, yasal statüleri ne olursa olsun ayrım gözetmeden kişilere bu hizmetin
verilmesi ve tedavi süreçleriyle ilgili bilgilendirmenin sağlanması gereklidir. Hapishanelerdeki aşırı kalabalıklaşma,
yetersiz koşullar, hijyen hizmetlerinin sınırlılığı, gıdaya ve besine erişimle ilgili yaşanan problemler, sağlık sorunlarından
ayrı düşünülemez. Sağlık konusu, yalnızca fiziksel bütünlüğün ve işlevin korunmasından öte, beden ve ruh sağlığının
birlikteliği olarak görülmeli ve sağlıkta bütüncül bir yaklaşım benimsenmelidir.
Tedavi ve sağlık hakkı, hapishanelerdeki mahpusları da kapsayacak şekilde, 2015 tarihli Mahpuslara
Muameleye Dair Birleşmiş̧ Milletler Asgari Standart Kuralları (Nelson Mandela Kuralları), 1982 tarihli “BM Tıbbi
Etik İlkeler”, 1988 tarihli “BM Herhangi Biçimde Alıkonulan veya Hapsedilen Kişilerin Korunması için İlkeler
Manzumesi”, 1990 tarihli “Mahpusların Islahı için Temel İlkeler” ve 1990 tarihli “Özgürlüğünden Yoksun Bırakılmış̧
Çocukların Korunmasına İlişkin Birleşmiş̧ Milletler Kuralları” ile güvence altına alınmıştır.21 Avrupa Konseyi
Bakanlar Komitesi Avrupa Cezaevi Kuralları hakkında (2006) 2 No’lu Tavsiye Kararı (md. 40.3) mahpusların yasal
statülerine bakılmaksızın, kapatılmamış kişilerle eşit standartta sağlık hakkına erişim imkanının sağlanmasının
gerekliliğinden bahsetmiştir. Bu düzenlemeler ve kararlar devletin mahpusların sağlığından ve yaşamlarından
sorumlu olduğunu ortaya koyar. Bakanlıklar ve hapishane idareleri, mahpusların hapishanede kaldıkları süre
zarfında tedavi ve sağlık haklarından faydalanmasını ve bu hakların erişilebilir olmasını sağlamakla yükümlüdür.
Mart 2020’den itibaren alınan pandemi önlemleri Türkiye hapishanelerinin işleyişini değiştirmiş, yeni kısıtlamalar
getirilmiş ve bununla beraber mahpusların yaşam koşulları da derinden etkilenmiştir. Bu süreçte artan izolasyon
2022 yılında da devam etmiş ve bu durum mahpusların bütüncül sağlığını olumsuz yönde etkilemiştir. 2022 yılında
mahpusların tarafımıza ilettikleri hastalıklarını tedavi olmak için başvuracakları bilim dalları altında grupladığımızda
oluşan dağılım aşağıda sunulmuştur. Bu veriler mahpusların beyanlarına dayanmaktadır.
Düzenli tedavi görebiliyor mu?
(409 Cevap)
Hayır
Evet
21
400
9
https://cisst.org.tr/basin_duyurulari/covid-19-salgininda-mahpuslarin-tedavi-ve-saglik-hakki/ Erişim Tarihi: 27.06.2023.
21