ÖĞRENCİLER VE EĞİTİME ERİŞİM EĞİTİM İZLEME RAPORU 2021 2020-21 eğitim-öğretim yılının özel eğitim istatistikleri, salgının özel eğitim ihtiyacı olan çocukların eğitime katılmasına ve eğitimde kalmasına olumsuz etkisini gösteriyor. Önceki yıl 425.544 olan özel eğitim hizmetlerinden yararlanan öğrenci sayısı 2020-21’de 425.534’e geriledi.121 Aradaki fark sayısal olarak sadece 10 olsa da özel eğitim hizmetlerinden yararlanan öğrenci sayısının uzun yıllardır artış eğiliminde olduğu ve özel eğitim hizmetlerine ihtiyaç duyan toplam çocuk sayısının bilinmediği unutulmamalıdır.122 Ayrıca, 2019-20’de 775.174123 olan Rehberlik ve Araştırma Merkezleri’ne (RAM) yapılan başvuru sayısı %53,1 azalarak 2020-21’de 363.554’e124 geriledi. Bu durum salgın koşulları nedeniyle inceleme ve eğitsel tanılama için RAM’lara başvurulamadığına işaret ediyor olabilir. Her ne kadar salgının ilk aylarında ara verilen RAM’lardaki “rehberlik, eğitsel değerlendirme ve tanılama hizmetleri”125 6 Temmuz 2020’den itibaren sunulmaya devam edilmiş olsa da yeni tanı alacak çocukların aileleri hastalanma riski nedeniyle RAM incelemelerini ertelemiş ya da RAM’lara başvurmaktan vazgeçmiş olabilirler. Çocuklar RAM’larda yapılan eğitsel değerlendirme sonucuna göre tanı alıp uygun eğitim kurumuna yönlendirildiklerinden bu merkezlere başvuru yapılamamasının özel eğitim ihtiyacı olan öğrencilerin gerek duydukları hizmetlere ve kaynaklara ulaşamamasına ya da örgün eğitime katılamamasına neden olduğu sonucuna varılabilir. Özel eğitim desteği alan öğrencilerin sayıları kademelere göre incelendiğinde, ilkokul hariç tüm kurumlarda önceki senelere kıyasla düşük oranlarda da olsa artış olduğu görülüyor (Tablo 3). Önceki yıla göre en fazla artış %5,5’le ortaöğretimdedir. Bu kademeyi sırasıyla okulöncesi eğitim (%2,3) ve ortaokul (%0,4) takip ediyor. Okulöncesi eğitim, 36. ayını tamamlayan özel eğitim ihtiyacı olan çocuklar için zorunludur. İlkokulda ise öğrenci sayıları %3,5 azalarak 153.937’ye geriledi. Diğer yandan, okulöncesi eğitim hariç tüm kademelerde artış oranları önceki yılın artış oranlarına göre geriledi. Öğrenci sayısındaki artış hızının özellikle ilkokul ve ortaokulda yavaşladığı görülüyor. Salgın koşullarının bu kademeleri nasıl etkilediği, bu kademelerdeki özel eğitim ihtiyacı olan öğrencilerin sorunları özel olarak değerlendirilmelidir. Özel eğitim alan kız öğrenci sayısının 2020-21 eğitim-öğretim yılında da diğer yıllarda olduğu gibi oğlan çocuklara kıyasla çok düşük olduğu görülüyor (Tablo 4). Sınıf düzenini bozduğu belirtilen davranışların oğlanlarda daha sık görülmesi ve kız çocuklarda sık görülen içine kapanıklık gibi durumların semptom olarak algılanmaması özellikle gelişimsel farklılıkları olan kız çocukların destek ihtiyaçlarının öğretmenleri ve ailelerinin gözünden kaçmasına neden olabiliyor. Dolayısıyla daha az kız çocuğu tanı alıyor.126 Kız öğrencilerin sayısının azlığının nedenlerinden biri olarak bu dikkatten kaçma durumu gösteriliyor. 121 Araştırma ve Geliştirme Uygulama Merkezlerindeki öğrenciler hesaplamaya dahil edilmedi. 122 2020-21 eğitim öğretim yılının birinci döneminde 6.401 engelli öğrenci açıköğretim kurumlarına kayıtlıydı. Bkz. MEB HBÖGM, 2021a. 123 MEB, 2020. 124 MEB, 2021b. 125 Kasap, 23 Haziran 2020. 126 Arms vd., 2008. 39