Fenomenolojik araştırmalar toplum ve insan davranışına ilişkin kesin yasalar ortaya
koymayı hedeflemez. “Fenomenolojik araştırmalar nitel araştırmanın doğasına uygun
olarak kesin ve genellenebilir sonuçlar ortaya koymayabilir. Ancak bir olguyu daha iyi
tanıyıp anlamaya yardımcı olacak örnekler, açıklamalar ve yaşantılar ortaya koyabilir.”
diyen Yıldırım ve Şimşek (2013, s. 81) bu yönüyle fenomenolojik araştırmaların hem
bilimsel literatüre hem de ilgili karar alıcılara katkı verecek sonuçlar sağladığını
vurgulamışlardır.
Bu
bağlamda,
bu
çalışmada
Türkiye’de
çocukların
suça
sürüklenmesinin özü, suça sürüklenen çocukların yaşam deneyimleri ve suça yükledikleri
anlamların fenomenolojik yaklaşım ile ortaya çıkarılması hedeflenmiştir.
Araştırmacının kendi araştırma deneyimine yazar olarak yaklaşımı, bir yabancının
yeni bir kültüre yaklaşımıyla benzerdir. Yabancının yeni kültürü anlaması gibi, yazar
olarak araştırmacı da araştırma sahasında yaptığı her şeyi yeni bir fenomen olarak
görmelidir.
(Holliday,
2002).
Fenomenolojik
çalışmalarda,
bir
fenomeni
deneyimleyenlerin o fenomene yükledikleri anlamı bulmak hedeflenmektedir. İnsan
bilimlerinin yöntemine dair tanımlamasında Lyotard (2007, s. 94) şöyle demiştir:
Yontmataş devrinden kalma bir çakmaktaşı ya da bir Fenike sunağı karşısında
bulunduğumuzda, bu nesnelerin yapılış amacına hemen nüfuz edemez, bu amaç üstüne sorular
sorarız; ancak böyle bir amacın mevcut olduğunu ve bu nesnelerin bir anlamı olduğunu kabule
devam ederiz. İnsan fenomenlerinde daima anlam bulunduğunu anlarız, bu anlamın ne olduğunu
hemen bilmesek bile, hatta özellikle bilmediğimiz zaman… bir insan olgusuna, yani bir davranışa,
asla şu sorgulamayı yöneltmeden yaklaşamayız: ne anlama geliyor? İnsan bilimlerinin gerçek
yöntemi bu davranışı taşıdığı anlamla birlikte o soruyu yanıtlamaktır. İnsan bilimlerinde gerçek
anlamıyla açıklama, anlatmaktır, anlamayı sağlamaktır (Lyotard, 2007, s. 94).
Fenomenolojik nitel yaklaşımın nasıl uygulandığı ve uygulama ilkelerinin ne
olduğu konularında uzlaşmazlıklar da vardır. Paley (2016), bir nitel araştırma yaklaşımı
olarak fenomenolojinin nasıl uygulandığını, fenomenolojik nitel yaklaşımı konu edinen
başlıca kitaplar üzerinden değerlendirmiştir. Fenomenolojik nitel çalışmalardaki “anlam”
konusunu eleştirmektedir. Konu edilen eserlerde, “anlam”ın tam olarak ne olduğu, elde
edilen yazılardan “anlam kümelerinin” nasıl çıkarıldığının ilkelerinin belirsiz olduğunu
belirtmektedir. Paley’in (2016) fenomenolojik yaklaşım üzerine yazdıklarını eleştirdiği
yazarlardan biri, fenomenolojinin nitel araştırma yaklaşımı olarak yaygınlaşmasında
etkili olan van Manen’dır. Van Manen (2017) Paley’in eleştirilerine bir makaleyle cevap
vermektedir. Van Manen (2017, s. 1), Paley’in fenomenolojik anlam kavramının felsefi
79
Hedef paragraf seç3
Bir paragrafa bağla
Connect to an entity
Disable highlights
İçindekiler tablosuna ekle