genişletilmekte olsa bile kurumlardaki çocukların yaşıtları gibi mesleki eğitimlerine kurum dışında devam etmeleri gerektiğine dair görüşler de vardır (Saldırım, 2004). Mesleki çalıştaylar için ihtiyaç duyulan araç ve gereçlerin diğer kurum ve kamu kuruluşları ve STK'lar ile de iş birliği içerisinde sağlanması için gerekli girişimlerde bulunulmaktadır. Mart 2020’de Adalet Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı arasında cezaevlerinde “lise ve mesleki eğitim merkezleri” açılmasına olanak tanıyan “Eğitim ve Öğretim İş Birliği Protokolü”nü imzalanmıştır. Söz konusu eğitim-öğretim hakkı hem suça sürüklenmiş çocuklar için hem diğer tutuklu ve hükümlüler için hiçbir engele takılmaması gereken kaynağını Anayasa’dan alan “temel bir hak” olarak yer almıştır. Bunun sonucunda Cumhuriyet tarihinde ilk kez bir mesleki eğitim okulu açılacak ve böylece hükümlülerle tutukluların “mesleki eğitim merkezlerine” kayıtlarının yapılıp “kalfalık, ustalık, usta öğreticilik belgesi ve diploma” almaları sağlanacaktır. Millî Eğitim Bakanlığı’na (2020) göre bu kurumlarda verilecek eğitimle ilgili şöyle bir düzenleme yapılmıştır: Tüm bu faaliyetlerin düzenlenmesinde görevlendirilecek eğitmenlere, Ceza Tevkifevleri Genel Müdürlüğü ile Tutukevleri İşyurtları Kurumu personeline ve diğer personele de hizmet içi eğitimler düzenlenmesi planlanmaktadır. Ayrıca bu protokole göre çocuk ve genç hükümlü ve tutukluların kaldığı ceza infaz kurumlarında ortaöğrenime devam edemeyenlerin örgün lise eğitimine devam edebilmelerini mümkün kılan Ceza İnfaz Kurumları içerisinde müstakil okullar veya uygun görülen bir okula bağlı şubeler de oluşturulabilecektir. Ceza infaz kurumlarındaki aralarında çocuk ve gençlerin de bulunduğu tutuklu ya da hükümlülerin 2023 yılına kadar 60 bini mesleki eğitim merkezlerinde, 40 bini de diğer öğretim programlarında aktif olarak öğrenci olacakları tahmin edilmektedir. Ceza infaz kurumlarında hükümlü ve tutuklulara zamanlarını kaliteli ve verimli geçirmeleri için meslek kursları açılmaktadır. Ceza infaz kurumlarında çok sayıda kurs açılmasına rağmen, hükümlü ve tutukluların istek ve talepleri dikkate alınarak berberlik, bilgisayar, klavye, resim, el sanatları, dikiş, tel kırma gibi kurslar kurumun onayı ile açılabilmektedir. Kurumlardaki eğitimle öğretim çalışmalarının devamında; Millî Eğitim Bakanlığı”, “Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı”yla iş birliği yapmaktadır. Ayrıca “Diyanet İşleri Başkanlığı”, “Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı”, çeşitli üniversitelerle STK’larıyla iş birliği yapmaktadır. Ceza infaz kurumlarında iş ve mesleki eğitim; Milli Eğitim Müdürlükleri ve Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) Müdürlükleriyle iş birliği içerisinde uygulanmaktadır. 2005 yılından önce de ceza infaz kurumlarının gözde eğitim alanlarından olan mesleki eğitim uygulamalarının gelişimi 2005 yılından sonra da devam etmiştir. Bu 54