Veri Toplama Yöntemleri 2.1 Hapishanerle ilgili veri ve bilgiye erişmedeki kısıtlar 1 CİSST’in 2019 yılında hazırladığı raporda detaylıca bahsedildiği gibi veriye ve bilgiye ulaşırken karşılaşılan kısıtlamalar, COVID-19’un Türkiye’de görüldüğü Mart 2020 tarihinden itibaren yoğunlaşarak devam etmiştir. Salgın veriye erişim imkânlarını önceki senelerle karşılaştırıldığında fazlasıyla engellemiştir. Hapishanelere dair bilgiye erişimin kısıtlandığı zaman aralıklarının, insan hakları ihlallerinin yoğunlaştığı kaygı verici dönemlere denk gelmesi şaşırtıcı değildir. Bu gibi dönemlerde bilginin paylaşılmasına ve kapalı mekânların şeffaflaşmasına yönelik ihtiyaç daha da artmaktadır. Pandeminin ilk altı ayındaki kısıtlamalar ve alınan COVID-19 önlemleri insan hakları ihlallerini takip edebilmeyi zorlaştırmıştır. Sivil izlemeye ve bağımsız araştırmacılara kapalı olan hapishaneler, COVID-19 önlemleri sebebiyle içeride izleme yetkisi bulunan kurullara da kapanmış ve bu durum mahpusların koşullarına dair bilgi alabilmeyi olanaksız kılmıştır. Mahpusların yaşamını doğrudan etkileyen bu dönemde hapishanelerde izleme yetki ve sorumluluğu bulunan kurum ve komisyonlardan düzenli bilgi alınmasının ve periyodik izleme yapılmasının önemi görülmüştür. 2020 yılında TİHEK 3 5 hapishaneyi ziyaret etmiş ve bu raporları sitesinde yayınlamıştır. AB Komisyonu 2020 Türkiye raporunda, TBMM İnsan Hakları İnceleme Komisyonunun 5 hapishane ziyareti yaptığını ve 5 rapor yayınladığını belirtmiş, komisyona Nisan 2019’dan Aralık 2019 tarihine kadar gelen 1829 başvurunun %50’sinden fazlasının ceza infaz kurumlarından 4 yapıldığı aktarılmıştır. Mahpusların CİSST’e aktardığı kötü muamele iddiaları Adalet Bakanlığı, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü, Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi, Meclis İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu, İl ve İlçe İnsan Hakları Kurulları ve Cezaevi İzleme Kurullarının yer aldığı 7 kuruma dilekçe yazılarak iletilmiştir. Bu başvuruların neticesinde kurulların CİSST’e gönderdiği dilekçe yanıtlarında hapishanelerde izleme yapıldığına ve mahpuslarla birebir görüşüldüğüne dair hiçbir bilgilendirme yapılmamıştır. 5 1 Bu noktada sorunun sadece veriye erişmek olduğu düşünülmemelidir; veri ve bilgiye “erişildiği” koşullarda dahi verilen istatistiklerin güncel olmaması, tarihsel açıdan kaymalar barındırması, kurumların farklı zamanlarda ve standart olmayan veri kategorizasyonları kullanarak bilgi paylaşması gibi sebeplerle, elde edilen veriler birbiriyle uyumsuz ve çelişkilidir. 2 Demirbaş H. B, Sağlam D. (2020), Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği Yıllık Rapor 2019. Erişim Tarihi: 27.06.2021 3 https://www.tihek.gov.tr/upload/file_editor/2020/11/1604610111.pdf , Erişim Tarihi: 12.01.2021 https://www.tihek.gov.tr/upload/file_editor/2020/11/1604608047.pdf , Erişim Tarihi: 12.01.2021 https://www.tihek.gov.tr/upload/file_editor/2020/11/1604606015.pdf , Erişim Tarihi: 12.01.2021 https://www.tihek.gov.tr/upload/file_editor/2020/11/1604609447.pdf , Erişim Tarihi: 12.01.2021 https://www.tihek.gov.tr/upload/file_editor/2020/11/1604609489.pdf Erişim Tarihi: 12.01.2021 4 https://www.ab.gov.tr/siteimages/trkiye_raporustrateji_belgesi_2020/turkey_report_30.10.2020.pdf 5 Ayrıntılı bilgi için bkz: “İzleme Kurulları Raporu 2020” https://cisst.org.tr/wp-content/uploads/2021/08/izleme_kurullari_raporu-1-2.pdf Erişim Tarihi: 27.06.2021 02