Mahpusların hastaneye sevk edilip edilmeyeceğine doktorlar karar verir. Hastaneden hapishaneye dönen mahpusların hapishaneye kabul edilmeden önce 14 gün karantinada tutulmaları gerekmektedir. Pandemi süresince salgının yoğun olduğu ve tam kapanmanın olduğu dönemlerde hastane sevkleri durdurulmuş, bu sevkler normalleşme dönemlerinde (vaka sayılarının azaldığı) zaman zaman açılmıştır. Mahpuslar revir doktoru tarafından hastaneye sevkin gerekli görülmesine rağmen hapishane idarelerinin sevklerini yapmadıklarını aktarmışlardır. Kronik, çoklu hastalıkları olan ve yaşlı mahpusların şikayetleri COVID-19 pandemisi boyunca dikkate alınmamıştır. Mahpusların en çok dile getirdiği sağlık sorunu, yaşadıkları ağız ve diş sağlığı problemleridir. Sağlık Bakanlığı salgının görülmeye başladığı ilk aylarda bulaş riski yüksek olan ağız-diş sağlığı merkez ve hastanel70 erinde çalışan doktor ve personeli filyasyon yapmak üzere görevlendirmiştir. Görevlendirmeler dönemsel olarak salgının sürmesiyle devam etmiş, ağız ve diş sağlığı alanında çalışan uzmanların sayısı hapishanelerde azaltılmış ve acil işlemler dışında diş sorunları önceliklendirilmemiştir. Personel azlığı da hesaba katıldığında mahpusların diş sorunları yaklaşık bir yıl süresince ertelenmiştir. Hastane sevklerinde diş ve ağız sağlığı sorunlarına öncelik verilmemesi mahpusların şikâyetlerini daha da artırmıştır. Diş çekimi, dolgu gibi müdahaleler için gerekli ekipmanın bulunmadığı, bu gibi rahatsızlıklar için yalnızca antibiyotik ve ağrı kesici verilerek tedavilerin yapıldığı belirtilmiştir. COVID-19 salgınına ek olarak bazı hapishanelerde dönemsel olarak uyuz ve ishal gibi farklı salgın hastalıkların olduğu belirtilse de konuyla ilgili bakanlıklardan herhangi bir açıklama yapılmamıştır. 5.2. İkinci ve Üçüncü Sağlık Hizmetleri Mahkûm Bekleme Odaları ve Koğuşları Mahpusların hastaneye sevkleri, hastane transferlerinde kullanılan ring araçlarının sayısının ve bu araçlarda görevli jandarma personelinin yeterli olması durumunda gerçekleşir. Salgın öncesinde de ringlerin yapısıyla ilgili havalandırmaların çalışmadığı, yaz aylarında çok sıcak kış aylarında çok soğuk olduğu, havasız olduğu ve kötü koktuğu hakkında şikayetler gelmekteydi. Salgında da mahpusların kapalı ve yeterli havalandırmanın sağlanamadığı bir alanda yolculuk yapmaları bulaş riskini artırmıştır. Hapishaneler ve hastanelerin arasındaki mesafenin uzun olması durumunda mahpusların ringlerde uzayan bekleme süreleri bu riski daha da artırmıştır. Hastaneye sevk edilen mahpuslar, hastanede mahkûm bekleme odaları varsa muayene sıraları gelene kadar bu alanda bekletilirler. Bir önceki bölümde de bahsettiğimiz gibi mahpusların salgınla birlikte hastanelere sevk edilme durumları fazlasıyla azalmıştır. Bu süreçte ring araçlarında bekletilmişler, tedavileri gerçekleştikten sonra hastalık risklerini azaltmak için hapishanelere en kısa zamanda geri götürülmüşlerdir. Hastane sevklerinin sağlanmasından sorumlu olan personelin 14 gün karantinada kalma zorunluluğu da bu sevklerin aksamasına neden olmuştur. Sınırlı sayıdaki hastaneye sevk edilen mahpusların randevularının sebepsiz olarak iptal edildiği veya ameliyat tarihi gelen mahpusların randevularının hastane sevklerinin yapılmaması sebebiyle ertelendiği aktarılmıştır. Bazı durumlarda ise hastaneye sevk edilen çoklu hastalıkları olan mahpusların 70 https://cisst.org.tr/basin_duyurulari/ceza-infaz-kurumlarinda-kalan-mahpuslarin-agiz-dis-sagligi-sorunlari-ertelenmemelidir/ Erişim Tarihi: 27.06.2021 44