Hak İhlalleri
4.1 Dış Dünya ile İletişim
Sevk
Mahpuslar kendi istekleriyle başka hapishanelere sevk talep ettiklerinde tüm koşulları sağlamalarına rağmen
kendilerine olumlu çok az geri dönüş yapıldığından CİSST’in 2019 yıllık raporunda bahsedilmişti. Salgınla
beraber CTE’nin yayınladığı COVID-19 önlemleri kapsamında 14 Mart 2020 tarihi itibariyle zorunlu haller dışında
hapishaneler arasındaki tüm sevkler durdurulmuştur. Mahpuslardan gelen bilgilere göre Temmuz ve Ağustos
aylarında farklı hapishanelerde sevk başvurularının aktif olarak işleme alındığı belirtilse de bu durumla ilgili
CTE’nin sitesinde sevk başvurularının yapılabildiğine ilişkin bir bilgilendirme yapılmamıştır.
Aile ve mahpus yakınlarının mahpusları ziyaret etmek için uzun yollar gelmek zorunda olması ve yolculuk
süresince COVID-19 kaynaklı karşılaşacakları riskler düşünüldüğünde bu ziyaretlerin asgariye indiğini söylemek
mümkündür. Hasta ve yaşlı mahpus yakınları bu ziyaretleri sürekli gerçekleştirememiş, mahpuslar da ailelerinin
yaşadıkları şehirlerdeki hapishanelere sevk olmak istemişlerdir. Bu sevk taleplerine ek olarak, kötü muamele ve
psikolojik baskıya maruz kalmaları sebebiyle yapılan sevk başvuruları bile işleme alınmamıştır.
İsteğe bağlı sevk başvuruları farklı gerekçelerle olumsuz sonuçlanan mahpusların talepleri dışında gerçekleştirilen
zorunlu sevk uygulaması ise pandemide de devam etmiştir. 2019 CİSST yıllık raporunda da bahsedildiği gibi
OHAL ile başlayan ve sonrasında da devam eden, özellikle Kürt siyasi mahpuslara yönelik kötü muamele ve
ayrımcılığın aracı haline gelen zorunlu sevkler bu dönemde de uygulanmıştır.
Çıplak Arama
Mahpuslar geçtiğimiz senelerde bir hapishaneden başka hapishaneye kendi istekleri üzerine veya zorunlu olarak
sevk edildiklerinde hapishaneye ilk kabul aşamasında kendilerine çıplak arama dayatıldığını aktarmışlardır. 2020
yılında da Hakların Demokratik Partisi (HDP) Kocaeli Milletvekili ve İnsan Hakları İnceleme Komisyonu Üyesi
Ömer Gergerlioğlu’nun kendisine aktarılan çıplak arama şikayetiyle hapishanelerdeki çıplak arama uygulaması
gündemleştirilmiştir.
49
CTE, bu tart��şmaların ardından 21 Aralık 2020 tarihinde “Ceza İnfaz Kurumlarında
50
Uygulanan Arama Prosedürüne İlişkin Basın Açıklaması” yayınlamıştır.
Bu açıklamada 5275 sayılı Kanunun
36’ncı maddesi ve Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz Hakkında Yönetmelik’in
34’üncü maddesi ile bu kanunun 83 ve 116’ncı maddelerinde yer alan “hükümlünün üzerinde kuruma sokulması
veya bulundurulması yasak madde veya eşya bulunduğuna dair makul ve ciddi emarelerin varlığı ve kurum en üst
amirinin gerekli görmesi hâlinde, çıplak olarak veya beden çukurlarında aşağıda belirtilen usullere göre arama
yapılabilir” ifadesi ile çıplak arama yapılabileceği belirtilmiştir.
49 https://www.youtube.com/watch?v=lRrCszZbtLg Erişim Tarihi: 18.02.2021
50
https://cte.adalet.gov.tr/Home/SayfaDetay/ceza-infaz-kurumlarinda-uygulanan-arama-prosedurune-iliskin-basin-aciklamasi21122020050818 Erişim Tarihi: 25.01.2021
25