erişebilmelerini zorlaştırmaktadır. CTE’nin yapmış olduğu ilk açıklamada iaşe bedelinin artırılacağı belirtilmiş,
günlük iaşe bedeli 10 TL, hamile ve yanında çocuğu olan kadın mahpuslar için ise 18 TL olarak açıklanmıştır. Fakat
bu artışa gıda enflasyonu eklenmemiş ve ayrıca iaşe bedeli güncellenmemiştir.46 2020 yılında gıda enflasyonu
ile beraber iaşe bedellerinin artırılmaması da sivil toplum örgütleri tarafından eleştirilmiştir.47 Eleştirilen bir diğer
konu, iaşe yönetmeliğinde belirtilen iaşe meblağının hesaplanmasındaki usul ve esaslara ilişkindir. Yönetmelikte
iaşe meblağının öğünlerin gramaj ve kalori miktarına göre ilgili kurum müdürlükleri tarafından tespit edileceği
belirtilmiştir. Bu durum da sağlık sorunu olan mahpuslar ile özel beslenme rejimini tercih eden mahpusların
taleplerinin müdürlüklerin keyfiyetine bırakılmasına sebebiyet verebilmektedir. Beslenme miktarı, gramaj ve kalori
hesabı gibi konuların hapishanelerden hapishaneye değişen uygulamalara dönüşmesinin farklı sağlık sorunlarına
da sebebiyet vermesi muhtemeldir. Ayrıca pandemi döneminde mahpusların beslenme programlarının vitamin ve
1
mineral ihtiyaçlarını da önceliklendirerek güncellenmesi gerekirken bu ihtiyaçlar da gözetilmemiştir.
Mahpuslar, hapishane tarafından üç öğün dağıtılan yemeklerin ihtiyaçlarını karşılayacak yeterlilikte olmadığını,
dönemsel olarak bu miktarın iki öğüne veya öğünlerde verilen üç çeşit yemeğin iki çeşide düşürüldüğünü
belirtmişlerdir. Yukarıda da belirtilen gıda enflasyonuna yönelik iaşe miktarının yükseltilmemesi karbonhidrat
ağırlıklı yemeklerin miktarını artırırken porsiyonlardaki et ve sebzenin oranının azalmasına sebep olmuştur.
Mahpuslar, kantinler aracılığıyla ücretini ödeyerek gıdaya erişebilseler de vitamin gibi bağışıklıklarını güçlendirecek
takviyeleri alamadıklarını belirtmişlerdir. İç kantinden alınan ürünlerin ücretlerinin mahpusları maddi olarak
zorlaması sebebiyle de bu ürünlere sürekli olarak erişilememiştir. Pandeminin ilk aylarında kantine gelen sebze ve
meyvelerin erkenden tükendiği, yine bu dönemde bazı hapishane idarelerinin virüs taşıma ihtimali sebebiyle taze
sebze ve meyvelerin kantine gelişini durdurduğu aktarılmıştır. Dış kantinden ürünlere erişmek ise bu dönemde çok
daha zorlaşmış ve mahpusların dış kantin talepleri karşılanmamıştır.
Açık hapishanelerde yemekhanelerde çalışan ve yemek yapan mahpusların COVID-19 izni sebebiyle izne ayrılması,
yemeklerin içeriğini de etkilemiş, kapalı ve açık hapishanelerde kalan mahpuslar yemeklerin tadının kötüleştiğini
aktarmışlardır. Açık hapishanede kalan mahpuslar tarafından kantinlerin belirli zamanlarda açıldığı, sınırlı sürede
ihtiyaçlarını karşılamak zorunda olan mahpusların kantin önünde uzun sıralar halinde bekledikleri ve sosyal
mesafenin sürekli ihlal edildiği aktarılmıştır. Pandemide açık hapishanelerdeki yemekhaneler için gerekli salgın
önlemleri alınmamış, mahpuslar bu alanlarda yemek yemişlerdir. Ortak kullanım alanı olan yemekhanelerde salgın
kaynaklı şikayetler de artmıştır. Yemekhanelerde hijyenin ve sosyal mesafenin sağlanamadığı, yemeklerin sınırlı
verildiği, kalitesiz olduğu, ekmeklerin gramajının düşürüldüğü, bazı dönemlerde konserve ürünlerinin ve hazır
çorbaların verildiği iletilmiştir.
46 https://cte.adalet.gov.tr/Home/SSSorularDetay/7 Erişim Tarihi: 22.03.2021
47 https://cisst.org.tr/basin_duyurulari/hapishanelerde-mahpuslar-icin-ayrilan-iase-bedelleri-derhal-artirilsin-sagliga-erisimlerinin-onundeki-engeller-kaldirilsin/ Erişim Tarihi: 29.01.2021
20