Sağlığa Erişim Engelli mahpusların büyük çoğunluğu düzenli ve çoklu tedavilere ihtiyaç duymaktadır. COVID-19 nedeniyle hastane sevkleri asgari düzeye inmiş, bu durum R (rehabilitasyon) Tipi hapishaneler dışında düzenli tedavi görmek zorunda olan engelli mahpusların durumunu daha da kötüleştirmiştir. R Tipi hapishaneler, diğer ceza infaz kurumlarına nazaran hasta ve engelli mahpuslara göre tasarlanan ve onların düzenli tedaviye erişebildikleri 1 hapishanelerdir. Düzenli tedavi görmesi gereken, fiziksel ve zihinsel hastalıkları olan mahpuslar, fizik tedaviye ve psikiyatri gibi servislere erişemedikleri için engellilik seviyelerinde ciddi artışlar meydana gelmiştir. Hastane sevkleri yapılsa dahi R Tipi hapishanelerde kalmayan ve hayatını tek başında idame ettiremeyecek durumda olan engelli mahpuslar karantina süreçlerine dair herhangi bir düzenleme ise yapılmamıştır. 2020 yılında derneğimize fiziksel engelli mahpuslardan gelen şikayetler, tedaviye erişimde yaşanan sıkıntılar üzerine yoğunlaşmıştır. Bunlarla birlikte, COVID-19 nedeniyle hastaneye gidemeyen mahpuslardan günlük olarak fizik tedavi görme ihtiyacı olan fiziksel engelli mahpusların R tipine sevk edilme taleplerinde de büyük bir artış olmuştur. R Tipi Hapishaneler “R Tipi hapishanede kalabilir” veya “R Tipi olmayan hapishanede kalamaz” raporuna rağmen bu hapishanelere sevk edilmeyen mahpus sayısı giderek artmaktadır. Türkiye’de sadece üç adet R Tipi ceza infaz kurumu bulunmaktadır ve bu sayıyı engelli mahpusların sayıları ile karşılaştırdığımızda ihtiyacı karşılayamadığını söylemek mümkündür. Yukarıda da vurguladığımız gibi R Tipi olmayan hapishaneler engellilere göre dizayn edilmemektedir. Bu yüzden R Tipi olmayan hapishanelerdeki engelli mahpuslar düzenli olarak doktor ve sağlık çalışanlarına erişememektedir. R Tipi hapishanelerin gerek sayılarının az olması gerek sadece birkaç merkezi yerde toplanmış olması mahpuslar için ciddi sorunlara yol açmaktadır. Mahpuslar tedavilerinin düzenli devam edebilmesi için R Tipi hapishanelere sevk olmakla ailelerine yakın hapishanelerde kalmak arasında bir seçim yapmak zorunda bırakılmaktadırlar. Genel olarak engelli mahpuslar, ya sağlık durumları nedeniyle R tiplerine ya da ailelerini göremedikleri için ailelerine yakın hapishanelere sevk istemektedirler. Derneğimize başvuran engelli mahpusların ailelerinin büyük bir bölümünü yaşlılar ve yine engelliler oluşturmaktadır. Engelli mahpusların, ailelerinin kaldığı şehirlerden uzak hapishanelere sevk edilmesi hem kendilerini hem de dışarıdaki engelli yakınlarını mağdur etmektedir. Ailesinde seyahat izni verilmeyecek kadar yaşlı/ağır engelli bireyler bulunmasına rağmen mahpus, aileden oldukça uzak hapishanelerde infazını sürdürmek zorunda kalabilmektedir. Bu da mahpusların ailelerinden tamamen soyutlanmasına neden olmaktadır. Aynı zamanda bu durum, mahpusların vasi imzası gerektiren (engelli aylığına başvuru vb.) işlemleri yapmasını da imkânsız hale getirmektedir. Özellikle pandemi dönemi ile birlikte seyahatlere gelen kısıtlamalar ve yaşlı ve engellilerin yolculuk yapmasının daha riskli hale gelmesi gibi nedenlerle engelli mahpusların aileleri ile iletişimleri kopma noktasına gelmiştir. 65