hijyenin sürekli sağlanmasına ve mahpusların hastalıklardan korunmasına yönelik belirli bir yöntem belirlenmediği söylenebilir. Bu dönemde mahpusların koğuşlardaki ortak alanları temiz tutabilmesi için temizlik malzemelerine düzenli erişebilmeleri fazlasıyla önem kazanmıştır. Mahpusların bu malzemeleri kantinden ücretini ödeyerek temin ettikleri düşünüldüğünde ekonomik durumu iyi olmayan mahpusların yeterli malzemeye erişiminin imkânsızlaşacağını tahmin etmek zor değildir. Öncelikli olarak salgın gibi olağanüstü durumlarda hapishane idarelerinin, mahpuslar arası herhangi bir ayrım gözetmeden temizlik malzemelerini dağıtmaları gerekmektedir. Mahpuslara Muameleye Dair Birleşmiş Milletler Asgari Standart Kurallarının (Nelson Mandela Kuralları, 2015) 18. Maddesinde40 bu durum şöyle açıklanmıştır: “Mahpusların kendilerini temiz tutmaları zorunludur ve bu amaçla kendilerine sağlıkları ve temizlikleri için gerekli su ve tuvalet malzemesi sağlanır. Mahpusların özsaygılarına uygun bir dış görünümü sürdürebilmeleri amacıyla, saç ve sakalların uygun şekilde bakımı için gerekli araçlar sağlanır ve erkekler düzenli tıraş olabilmelidir.” Bu malzemelere erişememekten kaynaklı yaşanacak sorunlar için mahpuslara temizlik ve hijyen malzemelerinin ücretsiz sağlanması, dağıtımın tüm mahpusları kapsayacak şekilde eşit ve sürdürülebilir olarak devam edebilmesi için de gerekli düzenlemelerin mevzuata girmesi önemlidir.41 42 CTE’nin yayınladığı Kovid-19 Pandemi Sürecinde Ceza İnfaz Kurumları –II açıklamasında: “Ceza infaz kurumlarında bulunan tüm tutuklu ve hükümlülere yeteri kadar ücretsiz temizlik ve hijyen malzemesi dağıtılmakta, ayrıca (oda veya koğuşlarından dışarı çıkmaları gerektiğinde kullanmaları için) ücretsiz maske ve eldiven temin edilmektedir” denmiştir. Fakat mahpuslardan gelen şikayetler, bu ürünlere erişim konusunda herhangi bir netliğin olmadığını göstermektedir. Maddi durumları yetersiz olan mahpuslar ücretsiz sabun, temizlik malzemeleri, maske ve eldivene erişemediklerini, infaz koruma memurlarına dezenfektan sağlanırken içinde yanıcı madde olduğu gerekçesiyle bu ürünlerin kendilerine sağlanmadığını aktarmışlardır. Kişisel hijyenlerini sağlayabilmek için gerekli temizlik malzemelerinin ücretlerini ödeyerek kantinlerden satın alan mahpuslar, ürünlerin fiyatlarının yüksekliğinden dolayı bu ürünlere sürekli erişimin kendilerini maddi olarak zorladığını belirtmişlerdir. Mahpuslar, bakanlığın açıklamalarından sonra malzemelere ücretsiz erişebilmek için başvurular yapsalar da ürünlere erişemediklerini veya sağlanan ürünlerin günlük ihtiyacı karşılayacak miktarda olmadığını aktarmışlardır. Örneğin, açık hapishanelerden gelen başvurularda çalışan mahpuslara günlük olarak yalnızca bir maske dağıtıldığı aktarılmıştır. 40 https://tihv.org.tr/wp-content/uploads/2020/04/nelson-mandela-kurallari-mahpuslara-muameleye-dair-birlesmis-milletler-asgari-standart-kurallari-turkce.pdf Erişim Tarihi: 12.01.2021 41 Bu kapsamda koordinasyonunu Çağdaş Hukukçular Derneği, Hak İnisiyatifi, İstanbul Diş Hekimleri Odası, İstanbul Tabip Odası, İnsan 42 Hakları Derneği, Özgürlük İçin Hukukçular Derneği, Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası, Türkiye İnsan Hakları Vakfı ve Toplum ve Hukuk Araştırmaları Vakfı ile birlikte üstlendiğimiz “Hapishanelerde Ücretsiz Temizlik Kiti” kampanyasını başlattık. Aralık ayında sivil toplum örgütleri ve meslek odalarının imzasına açarak bir basın metni kaleme aldık: https://cisst.org.tr/basin_duyurulari/mahpuslarin-temizlik-maddelerine-erisimleri/ Erişim Tarihi: 15.07.2021 https://cte.adalet.gov.tr/Home/SayfaDetay/kovid-19-pandemi-surecinde-ceza-infaz-kurumlari08112020080948 Erişim Tarihi: 22.08.2021 18