14 EĞİTİM REFORMU GIRIŞIMI Onuncu Kalkınma Planı’nda 2018 yılı için 4-5 yaşta brüt okullulaşma oranının %70 olması hedeflenmişti. Ancak bu hedefe ulaşılamadı.17 2019-20 eğitim-öğretim yılında okulöncesi kademesinde, 4-5 yaşta brüt okullulaşma oranı %54,6’dır.18 On Birinci Kalkınma Planı’nda ise 2018’de %75,1 olan 5 yaşta net okullulaşma oranının 2023’te %100’e çıkarılması hedefi yer alıyor.19 2023 Eğitim Vizyonu’nda 5 yaşındaki çocuklar için bir yıl okulöncesi eğitimin zorunlu hale getirileceği belirtilmişti ve hazırlanan takvimde 2020 yılında “ülke uygulaması”na geçilmesi yer almıştı. Ancak 2020 yılı itibarıyla ülke genelinde 5 yaşta okulöncesi eğitim zorunlu hale gelmedi. Bu durumun gerekçesi resmi olarak paylaşılmasa da salgının yarattığı olağanüstü koşulların ve ekonomik etkenlerin neden olduğu düşünülebilir. Buna karşılık MEB 2019-2023 Stratejik Planı’nda özellikle okulöncesinde okullulaşma oranlarının artırılması hedefine vurgu yapılıyor. Planda “erken çocukluk eğitiminin niteliği ve yaygınlığı artırılacaktır” hedefi yer alıyor. 2023 yılına gelindiğinde “ilkokul birinci sınıf öğrencilerinden en az bir yıl okulöncesi eğitim almış olanların oranı”nın %100 olması hedefleniyor. Dolayısıyla üst politika belgeleri, 5 yaşta okulöncesi eğitimin en geç 2023 yılında %100 olacağını söylüyor. MEB 2019-2023 Stratejik Planı’nda en fazla bütçe ayrılan amaç, “okulöncesi eğitim ve temel eğitimde öğrencilerimizin bilişsel, duygusal ve fiziksel olarak çok boyutlu gelişimleri”ni sağlamaktır. Bu amaç için beş yıllık toplam kaynağın %32,9’u ayrıldı.”20 Ancak COVID-19 salgını ilgili hedefi ve bütçenin harcama durumunu önemli ölçüde etkilemiş olabilir. Bu amaç alan uzmanları tarafından temel erken çocukluk gelişim alanlarının hepsini kapsamadığı, ilkokula ve hayata hazırlık hedefini içermediği için eksik ve yetersiz bulunsa da, önceliklendirilmesinden vazgeçilmemesi acil durumların etkisiyle mücadele bakımından da önemli olacaktır. Okulöncesi eğitimle çocuklara fırsat eşitliği sunuldukça, çocukların gelişim alanları izlenir ve desteklenir, eğitim hizmetlerine erişimin ve çocukların gelişim potansiyelini gerçekleştirebilmelerinin önündeki eşitsizlikler azalır; çocukların fiziksel sağlığının güvence altına alınması desteklenir; çocuklar ihmal ve istismardan korunur. OKULÖNCESINDE OKULLULAŞMA ORANLARI 2019-20 eğitim-öğretim yılında, ülke genelinde, okulöncesinde 3-5 yaş net okullulaşma oranı %41,8, 4-5 yaş net okullulaşma oranı %52,4, 5 yaş net okullulaşma oranı ise %71,2’dir. Okulöncesi eğitime erişimde cinsiyete göre farklılaşma görülmeye devam ediyor. Okulöncesi kademesinde 5 yaşta net okullulaşma oranı oğlan çocuklar için %72,0 iken kız çocuklar için %70,4’tür. 5 yaş için son 10 yılın verileri incelendiğinde aradaki fark değişse de kız çocukların okulöncesine erişiminin her zaman oğlan çocukların gerisinde olduğu görülüyor.21 Çocuğun öğrenim gördüğü kademe dikkate alınmadan, yaşa göre bakıldığında net okullulaşma oranının 2019-20 eğitim-öğretim yılında 3 yaşta %13,3, 4 yaşta %33,4, 5 yaşta %75,1 olduğu görülüyor. Yaşa göre net okullulaşmanın yaklaşık 4 yüzde puan daha yüksek olması, 5 yaşındaki çocukların yaklaşık %4’ünün ilkokulda öğrenim gördüğünü gösteriyor. 17 Korlu, 2020. 18 MEB, 2020b. 19 Korlu, 2020. 20 A.g.e., s.12. 21 MEB, 2020b.