CİSST 2021 YILI HAPİSHANELER RAPORU 6.8.3. Öne Çıkan Başlıklar 2021 yılında yabancı uyruklu mahpusların insan haklarına erişim durumlarını etkileyen başlıklar, dil ile ilgili engeller, anadilde haber alma hakkı, görüşler, ekonomik zorluklar, başka bir ülkeye nakil, başka bir hapishaneye sevk, ayrımcılık, sınır dışı edilme riski olmuştur. Dil Engeli Yabancı uyruklu mahpuslar kendi dillerinde tercüman desteğine erişemedikleri için farklı alanlarda hak ihlallerine uğrarlar. Dil farkı ve tercüman desteği eksikliği; sağlık hakkı, dilekçe hakkı ve öğrenim hakkına erişimde; psikososyal servisten, kütüphaneden yararlanırken ve mektuplaşırken çeşitli hak ihlalleri ortaya çıkarır. Haklarına ve yükümlülüklerine anadilde erişemeyen mahpuslar disiplin süreçlerine daha çok dahil olurken, bu durum haklarının kısıtlanmasına sebep verdiği gibi tahliye olmalarını de geciktirebilir. Politika Önerisi: Hukuki prosedürler, hapishane kuralları, dilekçe örnekleri ve diğer bilgilendirici notlar yabancı uyruklu mahpusların konuştukları dillere çevrilmeli, gerekirse konsolosluklardan tercüme desteği talebinde bulunulmalıdır. Bu metinler yabancı mahpusa hapishaneye girdiği gün verilmeli, ihtiyaç halinde metinde anlaşılmayan kısımlar açıklanmalıdır. Dil sorunu 2021 yılı boyunca yabancı uyruklu mahpusların COVID-19 aşısı konusunda bilgiye ulaşmalarının önündeki en önemli engel olmuştur. Aşının bulunması ve aşılamanın hapishanelerde de yaygın bir şekilde uygulanmaya başlanması umut verici olsa da yabancı mahpuslar süreç boyunca aşı haklarının olup olmadığı konusunda bir bilgiye erişemediler. Kısa süre içinde aşı olduğunu bildiren yabancı uyruklu mahpuslar olduğu gibi, aşı olamayan ve neden aşı olmadığına ilişkin bilgiye erişemeyen mahpuslar da tarafımıza ulaşmış ve şikâyetlerini aktarmıştır. Politika Önerisi: Sağlık hakkına ve sağlık politikalarına dair gerekli bilgilendirmeler şeffaflık gözetilerek farklı dillerde yapılmalıdır. Mahpuslara sağlık hizmetlerinden faydalanırken de çevirmen desteği sunulmalıdır. Önceki yıllarda olduğu gibi bu yıl da yabancı uyruklu mahpuslardan anadilde mektuplaşma hakkını kullanamadıklarına dair bildirimler aldık. Mektuplaşmanın birçok yabancı mahpus için başlıca iletişim yöntemi olmasına rağmen, bu mahpusların ailelerinden gelen mektupların teslimi kimi zaman 8-12 ayı bulmuş, bazı mektuplar tercüman olmaması sebep gösterilerek mahpuslara verilmemiştir. Bazı hapishanelerde yabancı mahpuslara keyfi biçimde “kendi dillerinde mektup yazmalarının yasak olduğu” bildirilmiştir. 85