CİSST 2021 YILI HAPİSHANELER RAPORU Okula Gidiş Gelişler Üniversitelerin örgün eğitime katılımlarını kabul etmeleri halinde kapalı hapishanelerdeki mahpuslar, dış güvenlik görevlileri eşliğinde sınavlara yerinde ya da hapishaneden katılabilmektedir. Açık hapishanelerdeki mahpuslar ise, hapishanenin bulunduğu belediye sınırları içindeki bir okula akademik takvim, ders ve sınav programlarına uygun olarak, yolda geçen süreler de hesaplanarak gidip gelme hakkına sahiptir. COVID-19 tedbirleri kapsamında yapılan değişiklikler arasında açık hapishanede kalan mahpusların izinli sayılması ve kapalı hapishanede kalan bazı mahpusların açık hapishanelerde kalmaya başlaması bulunmaktadır. Ancak kapalı hapishanede kalmaktayken, bu değişiklikler kapsamında açık hapishaneye geçen mahpuslar, kanunen hâlâ kapalı hapishane statüsünde olmaları sebebiyle, örgün eğitime devam etme koşullarından açık hapishane statüsündeki mahpuslar gibi yararlanamamaktadır. Bu uygulamanın hapishaneden hapishaneye değişiklik gösterdiğini de belirtmek gerekir. Bilgisayar Kullanımı ve İnternete Erişim Hapishanede belirlenen bölümlerde, personel eşliğinde ve idarenin verdiği izne bağlı olarak mahpusların eğitimde teknolojik imkânlardan yararlanması mümkündür. Ancak hapishane idareleri mahpusların bu taleplerini altyapı yetersizliği, COVID-19 bulaş riski olduğu gerekçeleriyle reddetmektedir. Buna karşılık yemek dağıtımlarının, koğuş aramalarının, sayımların devam ettiği bu süreçte personel ile mahpuslar zaten temas halindedir. Dolayısıyla bu gerekçeyle getirilen hak kısıtlamaları hakkaniyetli değildir. Mahpuslar idarenin bu kararlarına karşı hukuki süreç ilerleterek kararın iptalini sağlayabilmektedir. Pandemi sebebiyle üniversiteler sınavlarını çevrimiçi platformda gerçekleştirmektedir. Bazı hapishaneler sınava girişlerde de bilgisayar kullanımını altyapı yetersizliği gerekçesiyle reddetmekte ve üniversitelerin sınav sorularını yazılı olarak kendilerine göndermesini talep etmektedir. Oysa her hapishanenin eğitim biriminde en az bir bilgisayar bulunmaktadır. Üniversitelerin, hapishane idaresinin bu talebini kabul etmemesi halinde mahpusun sınava girmesi engellenmekte, bu da öğrenci mahpusların yasayla güvence altına alınmış öğrenim hakkına doğrudan müdahale anlamına gelmektedir. Bilgisayar kullanımına izin verilen mahpusların bilgisayarları kendi odalarına götürmeleri mümkün değildir. Yukarıda da belirtildiği gibi öğrenci mahpusların hapishanede bilgisayar kullanımı için ayrılan bölümlerde, belirli saatler arasında, sınırlandırılmış internet bağlantısıyla UYAP üzerinden bilgisayar kullanmaları ve dersleri izlemeleri mümkündür. Bilgisayar kullanımına ayrılan bu bölümlerin karanlık, havasız olması, mahpusların kişisel ihtiyaçlarını karşılamak için odalarına gidip gelmek zorunda olmaları gibi sorunlarla karşılaşılabilmektedir. UYAP sisteminde yaşanan sorunlar ise, fiiliyatta sınavlara girilmesinin veya derslerin takip edilmesinin önünde engel oluşturabilmektedir. Politika Önerisi: Hapishanelerde teknolojik imkânların gelişmesiyle birlikte dijital dönüşümün gerçekleşmesine ilişkin çalışmalar kapsamında gerçekleştirilen Akıllı Teknolojilerin Ceza İnfaz Kurumlarına Entegrasyonu Projesinin kapsamına öğrenim süreçleri de dahil edilmeli, her hapishanede mahpus kapasitesine göre bilgisayar kullanımını ve çevrimiçi internete erişimi sağlayacak altyapı ve bağımsız bölümler oluşturulmalıdır. 79