CİSST 2021 YILI HAPİSHANELER RAPORU Ekonomik Zorluklar Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü mahpuslar, hem uzun yıllar boyunca tecrit altında tutulmalarından hem de hapishanede çalışmalarına izin verilmemesinden dolayı ekonomik olarak en kırılgan mahpus grupları arasında yer alır.120 2021 yılında da önceki yıllarda olduğu gibi ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü mahpuslar, yaşadıkları ekonomik zorluklarla ilgili olarak derneğimize sıkça başvuru yapmışlardır. Pandeminin getirdiği temizlik malzemesi ihtiyaçlarını karşılamakta zorlandığını belirten ve derneğimizden destek talebinde bulunan birçok mahpus olmuştur. Bunun yanında su ve elektrik faturalarını ödemekte, semaver, buzdolabı, televizyon, radyo gibi eşyaları edinmekte, iç kantinden süt, yoğurt, sebze, çay, kahve vb. malzemeleri ve dış kantinden süreli ve süresiz yayınları satın almakta zorlandıklarını da aktarmış ve çoğu zaman bu temel ihtiyaçlarını karşılayamadıklarını belirtmişlerdir. 2021 yılı içerisinde kantin fiyatlarının çok arttığını, önceki yıllara göre fahiş şekilde artan elektrik faturalarını ödeyemedikleri için odalarının elektriğinin kesildiğini belirten pek çok mahpus olmuştur. Politika Önerisi: Çalışmak isteyen ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü mahpusların meslek edinme eğitimlerine katılmalarını sağlayacak bir düzenleme getirilmelidir. Sosyalleşme Halihazırda uzun yıllardır tecrit altında bulunan ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü mahpuslar, diğer mahpus gruplarına göre daha az sosyalleşme imkânına sahiptirler. Bu durum ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü mahpusları olumsuz olarak etkilemiştir. Pandemi süreciyle beraber hapishanelerde uygulanan kısıtlamalarda ayrımcılık uygulandığına dair 2021 yılında da birçok başvuru aldık. Bazı hapishanelerde adli mahpuslar spora çıkarılırken siyasi mahpusların spora çıkarılmadığına dair başvurular aldık. Politika Önerisi: Mahpusların havalandırma süreleri, hapishane idarelerinin inisiyatifine bırakılmadan uzatılmalı ve diğer mahpuslar için olduğu gibi gündüz saatlerinde mahpusun erişimine açık hale getirilmeli, havalandırma alanları büyütülmeli ve mahpusların toprağa ve yeşil alana erişimi sağlanmalıdır ve aynı havalandırmayı kullanan kişi sayısı artırılmalıdır. Bunun yanında tek başına tutulan ve ortak alanlardan diğer mahpuslar gibi faydalanamayan, 1 saatlik havalandırma dışında sosyalleşme imkânı bulunmayan ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü mahpusların aile görüşlerinin de 2021 yılı boyunca askıya alınması veya asgariye inmesinin tecridin psikolojik zorluklarını artırdığı derneğimize sıklıkla iletilmiştir. 2021 yılı boyunca da havalandırma sürelerinin birçok ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü mahpus için keyfi gerekçelerle kısaltılması anlamlı bir sosyal temasta bulunmalarının da önüne geçmiştir. Ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü mahpusların çalışma hakkına ilişkin detaylı değerlendirme için bkz. Aydınoğlu İ. ve Yusufoğlu E. (2018), Türkiye’de Ağırlaştırılmış Müebbet Hükümlüsü Mahpus Olmak, TCPS Yayınları. 120 72