CİSST 2021 YILI HAPİSHANELER RAPORU Politika Önerisi: Mahpusların anadillerinde veya başka dillerde mektuplaşma hakkı engellenmemeli, mektupların ve yayınların incelenmesi ve tercüme edilmesi kurum idarelerinin farklı uygulamalarının önüne geçilmesi için yasal dayanakla belirlenmiş standart bir sürede tamamlanmalıdır. Yabancı mahpuslar, anadilde haber alma hakkına sahiptirler ve bunu televizyon, radyo, gazeteyle gerçekleştirebilirler ancak bu haktan yararlanabilen bir mahpusun bilgisine bu yıl da ulaşılamamıştır. Uzun dalga radyoların kullanımı hapishanelerde hâlâ yasaktır. Bu sebeple radyolar yabancı kanalları çekmez. TV kanalı için dilekçe yazan mahpuslar da kanalların sınırlı olduğu cevabıyla karşılaşmışlardır. Anadilde gazeteye ulaşmak ise ülkede yabancı dilde basım yapan gazetelerin sınırlı olması, yurtdışından günlük gazete getirmenin oldukça zor olması sebebiyle birçok yabancı mahpus için mümkün değildir. Üstelik kitaplar için uygulanan ve aylar süren tercüme prosedürünü göz önüne alırsak yabancı dilde gazeteler, oluşacak zaman farkı sebebiyle haber alma aracı olmaktan çıkmaktadır. Pandemi koşullarında haber alma hakkına ulaşamayan, ailelerinden ve ülkelerinden haber alamayan mahpuslar büyük kaygı ve stresle karşı karşıya kalmışlardır. Hapishane kütüphanelerinde farklı dillerdeki kitap sayısı ve çeşitliliği oldukça sınırlıdır. Dışarıdan gönderilen kitaplar tercüman olmadığı gerekçesiyle reddedilmekte ya da bir yılı bulan süreler boyunca tercüme için bekletilmektedir. Mahpusların yabancı dilde gazeteye de erişimleri bulunmaz. Yabancı mahpusların kendi dillerindeki basılı yayınlar özellikle pandemi döneminde zaman geçirebilmeleri için mühimdir çünkü televizyon ve radyodan dil engeli sebebiyle diğer mahpuslara oranla daha az yararlanmaktadırlar. 2021 İnsan Hakları Eylem Planı’nda kütüphanelerin geliştirilmesine ilişkin bir madde yer alıyor olsa da yıl boyunca farklı dillerde kitaba ulaşmak hapishanelerde ne yazık ki yine mümkün olmamıştır. 14 Eylül 2021’de 28603 Nolu Yönetmelikte yapılan değişiklikle beraber “düzenli olarak kütüphaneden yararlanmak suretiyle kendi kişisel gelişimi için çaba göstermek” ödül mekanizmasına dâhil edildi. Birçok hapishanede farklı dillerde kısıtlı sayıda yayın olması veya hiç olmaması yabancı mahpusları dolaylı olarak bu mekanizmanın dışında bırakmaktadır. Aynı yönetmelik değişikliğiyle “yabancı dilde yayınlanmış gazete ve dergilerin ceza infaz kurumuna kabul edilmesinde Bakanlık yetkilidir” maddesi eklenmiştir. Bu değişiklik, bir yandan prosedürün uzaması sebebiyle yayınların kuruma kabul süresinin uzamasına veya baştan reddedilmesine sebep olabilir. Diğer yandan da kurumların tercüme ücretini mahpustan istemesinin ve yayınların keyfi engellemesinin önüne geçebilir. Politika Önerisi: Yabancı mahpusların kendi dillerinde yayın yapan radyo ve televizyon kanallarına erişebilmeleri için gerekli yasal düzenlemeler yapılmalıdır. Yabancı mahpuslar etnik köken ve dil sebebiyle hem hapishane idareleri hem de kimi zaman diğer mahpuslar tarafından ayrımcılığa uğradıklarını, ayrımcılığın genel olarak sözel ve psikolojik şiddetle gerçekleştiğini aktarmışlardır. Yabancı mahpusların dilekçe ve şikâyet hakkından yararlanmalarına karşı uygulanan keyfi engellemenin ırksal ve etnik aidiyete dayalı ayrımcılık temelinde kurulduğu görülmektedir. Bazı durumlarda uygulanan ayrımcılık sonucunda mahpusun çalışma hakkından yararlanması da keyfi olarak engellenmektedir. 86