CİSST 2021 YILI HAPİSHANELER RAPORU R Tipi Hapishaneler ve Adli Tıp Kurumları R Tipi hapishaneler diğer hapishane tiplerine nazaran engelli ve hasta mahpuslara göre tasarlanmaktadır. R Tipi dışındaki hapishanelerde kalan mahpusların pandemi sürecinde çoklu ve düzenli tedaviye erişmeleri daha da zorlaştı. CTE’nin sitesinde belirttiğine göre, “Akıl hastalığı dışında ruhsal rahatsızlıkları bulunan hükümlüler için Adana, Elazığ, Manisa ve Samsun E-Tipi ceza infaz kurumlarında oluşturulan üniteler faaliyete geçirilmiş, İstanbul/Metris R Tipi Kapalı (158 kişi kapasiteli) ve Menemen R Tipi Kapalı (156 kişi kapasiteli) sağlık ünitesi hizmete alınarak faaliyete geçirilmiştir.”112 Düzenli ve çoklu tedaviye erişimin sadece R Tipi hapishanelerde mümkün olması, pandemi süreci boyunca R Tipi olmayan hapishanelerdeki engelli mahpusların sağlığa erişememesine neden oldu. COVID-19 süreci R Tipi gibi engellileri izole eden kurumlar yerine, bütün kurumların neden engellilere göre tasarlanması gerektiğinin önemini göstermiştir. Politika Önerisi: R Tipleri gibi engellileri izole eden kurumlar tasarlamak yerine, bütün hapishaneler ve koğuşlar engellilere göre tasarlanmalıdır. Engelli mahpusların infazının ertelenmesi için de, R Tipi hapishaneye sevk edilebilmesi için de Adli Tıp Kurumunun (ATK) verdiği rapor belirleyicidir. Adli Tıp Kurumu tam teşekküllü hastanedeki heyetlerden “ağır engelli” derecesi ile rapor almış mahpuslara da “hapishanede kalabilir” veya “tek başına hayatını idame ettirebilir” şeklinde rapor verebilmektedir. Sağlık Yönetmeliğine göre yüzde 70 üzeri engel oranı “hayatını tek başına idame ettirememek” anlamına gelirken, ATK’nin ağır engelli mahpuslara dahi “hapiste kalamaz” raporu vermediği birçok vaka ile karşılaşılmıştır. Bu da ATK’nin bilimselliği ve tarafsızlığının sorgulanmasına sebep olur. Aynı şekilde R Tiplerine sevk edilebilmek için de ATK’den alınan “R Tipi Hapishanede kalabilir” şeklindeki raporlar etkilidir. Bu sebeple engelli mahpus için R Tiplerine sevk ve hastalık sebebiyle cezanın infazının ertelenmesi oldukça zordur. Politika Önerisi: Cezanın infazının ertelenmesi için ATK raporunun yanı sıra tam teşekküllü hastanelerin heyetlerinden alınan raporlar da göz önünde bulundurulmalıdır. 112 https://cte.adalet.gov.tr/Home/SayfaDetay/cik-genel-bilgi Erişim Tarihi: 01.03.2022 65