CİSST 2021 YILI HAPİSHANELER RAPORU 3.3.5. Yemek Hapishaneler gibi kapalı kurumlarda kalan kişilerin salgın dönemlerinde dışarıdaki insanlara göre daha fazla risk altında olmaları iyi beslenmeyi daha önemli hale getirmiştir. Yeterli, dengeli ve sağlıklı besine erişebilmek tüm mahpusların hakkıdır. Ceza infaz kurumlarının iaşe edilmeleri ve günlük iaşe miktarlarının hesaplanması ile ilgili usul ve esaslar Hükümlü ve Tutuklular ile Ceza İnfaz Kurumları Personelinin İaşe Yönetmeliğine göre yapılmaktadır.69 Bu yönetmeliğin 5. maddesi: “Günlük iaşe miktarı, Sağlık Bakanlığı ile birlikte belirlenen günlük kalori ihtiyacı ve bütçe imkânları da değerlendirilerek saptanan tutardır.” der. 6. maddede ise; “Yönetmeliğe göre iaşe edilenlerin günlük gıdası, yönetmeliğin 5 inci maddesindeki iaşe miktarı, çeşit ve gramajı üzerinden üç öğün olarak verilir. Öğünlerin gramaj ve kalori miktarları 5. maddeye göre belirlenmiş esaslara bağlı kalınarak kurum müdürlüklerince tespit edilir” denmektedir. Sağlık Bakanlığının tüm mahpusların yanı sıra hasta, özel beslenme rejimi tercih eden mahpusların da sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmeleri için uygun diyet programları hazırlaması ve önermesi gerekirken, bu hususun nasıl yerine getirileceğine dair bir düzenleme olmaması fiiliyatta beslenme konusunu Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüklerinin inisiyatifine bırakmaktadır. Bu durum hapishaneler arasında farklı uygulamalara yol açtığı gibi genel olarak da mahpusların sağlıklı, yeterli ve nitelikli beslenmesini engellemektedir. 27 Mayıs 2021 yılı Türkiye Büyük Millet Meclisi Komisyon Tutanaklarında iaşe bedelinin 0-6 yaş grubu annesi ile kalan çocuklar için 23 TL, diğer mahpuslar için günlük 11,5 TL uygulandığı dışında iaşe bedellerinde değişiklik yapılmasına ilişkin hiçbir açıklama yapılmamıştır.70 Mahpuslar, hapishane tarafından üç öğün dağıtılan yemeklerin ihtiyaçlarını karşılayacak yeterlilikte olmadığını, dönemsel olarak bu miktarın iki öğüne veya öğünlerde verilen üç çeşit yemeğin iki çeşide düşürüldüğünü belirtmişlerdir. Yukarıda da belirtilen gıda enflasyonuna karşın iaşe miktarının yükseltilmemesi, karbonhidrat ağırlıklı yemeklerin miktarını artırırken porsiyonlardaki et ve sebzenin oranının azalmasına sebep olmuştur. Mahpuslar, kantinler aracılığıyla ücretini ödeyerek gıdaya erişebilseler de vitamin gibi bağışıklıklarını güçlendirecek takviyeleri alamadıklarını belirtmişlerdir. İç kantinden alınan ürünlerin ücretlerinin mahpusları maddi olarak zorlaması sebebiyle de bu ürünlere sürekli olarak erişilememiştir. Aktarılan bir diğer problem ise sağlık sorunu yaşayan mahpusların beslenme biçimlerine uygun yemeklere erişememeleridir. Genel yemeklerde yaşanan sorunlar özel beslenme ihtiyacı olan mahpusların durumunu daha da kronikleştirmiştir. Diyet yemekler sağlanmamış, diyet yemek veren hapishaneler ise farklılaşan hastalıkları dikkate almadan tek tip diyet yemek vermişlerdir. Yemeklere İlişkin Şikâyetler (153 vakanın 53’ü bu soruya cevap vermiştir.) Kalitesiz 33 Miktarı az 25 Sağlıksız 25 Diğer 14 Hijyenik değil 12 https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=9568&mevzuatTur=KurumVeKurulusYonetmeligi&mevzuatTertip=5#:~:text=(De%C4%9Fi%C5%9Fik%20 f%C4%B1kra%3ARG%2D28,bulunmad%C4%B1%C4%9F%C4%B1%20%C3%B6%C4%9F%C3%BCnler%20i%C3%A7in%20kumanya%20verilir Erişim Tarihi: 07.07.2022. 70 https://cisst.org.tr/wp-content/uploads/2021/10/komisyon_tutanaklari.pdf Erişim Tarihi: 07.07.2022. 69 24