ÖZET
ÇOCUKLARIN SUÇA SÜRÜKLENME NEDENLERİ,
TAHLİYE SONRASI SORUNLARI, GEREKSİNİMLERİ VE
BEKLENTİLERİ: NİTEL BİR ÇALIŞMA
Roza SÜLEYMANOĞLU DİNÇER
Doktora, Sosyal Hizmet
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Kadir CANATAN
Kasım-2020, 244 + xiii Sayfa
Özel bir yaş kategorisi olarak çocuğa yönelik ilgi, Rönesans dönemiyle başlamış ve
bu ilgi, 19. yüzyıldan itibaren giderek artmıştır. Eski çağlarda yetişkinlerin
minyatürü olarak görülen çocuklar, günümüzde toplumsal sürekliliği sağlamak için
önemli bir unsur haline gelmiştir. Sanayi Devrimi’yle birlikte çocuk suçluluğunun
19. yüzyılda yaygınlaşan bir problem haline gelmesi, bu dönemden sonra çocuğun
korunması ilkesinin ön plana çıkmasına zemin hazırlamıştır. Ulusal ve uluslararası
mevzuatlar aracılığıyla alınan tedbirlerle çocuğun iyilik halinin sağlanmasına vurgu
yapılmıştır. Fakat özellikle günümüzde çocuk suçluluğunun önemli bir toplumsal
bir problem haline gelmesi, yapılan bu sözleşmelerin uygulanabilirliğini
düşündürmekte ve alternatif önerilerin geliştirilme ihtiyacını açığa çıkarmaktadır.
Bu ihtiyaçtan hareketle yürütülen bu çalışma, özellikle çocukların suça
sürüklenmeden önce hangi risklerle karşı karşıya olduklarını ve çocuk suçluluğunun
nedenlerinin anlaşılmasına katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Dolayısıyla bu
araştırmanın odaklandığı temel problemler, çocuk suçluluğunun nedenlerini
öğrenmek, çocuk yaşta suça sürüklenenlerin tahliye sonrası hangi sorunları
yaşadığını, hangi ihtiyaçlara sahip olduğunu ve geleceğe yönelik beklentilerinin
neler olduğunu belirlemektir.
Literatür analiziyle birlikte esas olarak nitel yöntemin kullanıldığı bu çalışmada,
çocuk yaşta suça sürüklenen dokuz kişiyle görüşülmüş ve onların yaşam
öykülerinden hareketle suça sürüklenme hikâyelerine, cezaevi yaşantılarına, tahliye
sonrası dışlanma ve toplumsal uyuma ilişkin deneyimlerine yer verilmiştir. Çocuk
yaşta suça sürüklenenlerin; suç, suçlu, suçluluk, cezaevi gibi sapkın davranışları
çağrıştıran kavramlara yükledikleri anlamları öğrenebilmek için bu çalışmada
kullanılmak üzere sembolik etkileşimcilik yaklaşımı seçilmiştir. Böylelikle çocuk
iv