fiziki ortam gibi konularda da çalışmalar yürütmektedir. Bu doğrultuda özellikle
çalışan çocukların haklarının korunmasına ilişkin bazı sözleşmeler aşağıda yer
almaktadır:
“138 No’lu Asgari Yaş Sözleşmesi”10,
“182 No’lu En Kötü Biçimlerdeki Çocuk İşçiliğinin Yasaklanması ve
Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Acil Eylem Sözleşmesi”11
Çalışmada yaşa ilişkin 138 No’lu Sözleşme ile de çocuk işçiliği ortadan kaldırılmak
ve istihdam açısından da çocukların fiziki ve zihinsel yönden gelişimlerine fırsat
verecek bir düzeye yükseltilmesi (m. 1) amaçlanmıştır. Sözleşmeyi onaylayan her
bir üyenin asgari yaş sınırı belirlemesi ve bu yaşın altındaki kişilerin çalışmaya
kabul edilmemeleri, ayrıca asgari yaş sınırının zorunlu eğitim yaşının bittiği yaşın
altında ya da 15 yaşından küçük olamayacağı (m. 2) ifade edilmiştir. 182 No’lu
Sözleşmede de en kötü biçimdeki çocuk işçiliği ile çocuğun alım-satımı ve ticareti,
çocuğun fahişelikte, pornografik yayınların üretimi ve gösterimi ile uyuşturucu
madde üretim ve tüketiminde kullanımı, çocuğun sağlık, güvenlik veya ahlaki
gelişimleri açısından zararlı olan işleri (m. 3) kapsamaktadır. Ayrıca bu sözleşme
ile çocuk işçiliğinin yasaklanmasına ve ortadan kaldırılmasına ilişkin etkin
önlemlerin alınmasının (m. 1) gerekliliğine vurgu yapılmış; çocuk işçiliğinin
genellikle yoksulluktan kaynaklandığı ve giderilmesinin yoksulluğun azaltılmasıyla
ve evrensel eğitime imkân tanınmasıyla mümkün olacağı üzerinde durulmuştur.
Uluslararası mevzuat sistemine bakıldığında, çocukların haklarını çeşitli yönleriyle
koruyan ve birçok devletin dâhil edilerek farklı sözleşmelerin yapıldığı
görülmektedir. Yukarıda yer alan sözleşmelerin yanı sıra örneğin, Lahey Devletler
Özel Hukuku Konferansı’nda evlat edinme, evlenme, çocukların velayeti, çocuklara
karşı nafaka yükümlülüğü ve çocuk kaçırmanın hukuki yönlerine ilişkin yapılan
ILO kabul tarihi: 6 Haziran 1973, R.G. Yayım Tarihi ve Sayısı: 21 Haziran 1998/23379,
Türkiye’de Yürürlüğe Girdiği Tarih: 30 Ekim 1998
(https://www.ilo.org/ankara/conventions-ratified-by-turkey/WCMS_377287/lang-tr/index.htm Erişim Tarihi: 22.08.2019).
11
ILO Kabul Tarihi: 17 Haziran 1999, R.G. Yayım Tarihi ve Sayısı: 27 Haziran
2001/24445,
Türkiye’de
Yüyürlüğe
Girdiği
Tarih:
2
Ağustos
2001
(https://www.ilo.org/ankara/conventions-ratified-by-turkey/WCMS_377311/lang-tr/index.htm Erişim tarihi: 22.08.2019)
10
26