Ayrıca, tutukluluk öncesi daha yoğun travma geçmişine sahip olmaları ve tahliye sonrası ağır
bir toplumsal damgalanmaya maruz kalmaları, onları toplumla bütünleşmekten
uzaklaştırmakta ve yeniden adli sisteme girme döngüsüne hapsetmektedir.
3.2. Göçmen ve Azınlık Çocukları
Göçmen ve azınlık kökenli çocuklar için en temel engel dildir. Tamamen Türkçe olan eğitim
sistemi, bu dili akıcı konuşamayan çocuklar için erişilmezdir. Sistem içinde tercüman
teminindeki zorluklar veya anadilde eğitim desteği gibi mekanizmaların bulunmaması, bu
çocukların eğitim hakkından tamamen mahrum kalmasına neden olmaktadır.
"Dil bilmeyen çocuklar... eğitim dili olarak yeterince Türkçeye hakim olmayan çocuklar
var... bu çocukların hapishane içinde de daha dezavantajlı konumda olmasına neden
olabiliyor." (Görüşme 3)
Bu köklü sorunların çözümü, bağımsız izleme ve savunuculuk faaliyetlerinin önündeki
sistemsel engeller nedeniyle neredeyse imkansız hale gelmektedir.
4. Denetim Zorluğu: İzleme ve Savunuculuğun Önündeki Engeller
Eğitim hakkı ihlallerinin bu denli yaygın ve sürekli olmasının temel nedenlerinden biri, ceza
infaz sistemindeki şeffaflık eksikliği ve bağımsız denetim mekanizmalarının sistematik olarak
engellenmesidir. Bu durum, sorunların tespit edilmesini, raporlanmasını ve çözüme
kavuşturulmasını önlemektedir.
Geçmişte kurumlarda hizmet sunan ve dolaylı olarak izleme faaliyeti yürüten sivil toplum
kuruluşlarının (STK) cezaevlerine girişlerine artık izin verilmemektedir. Bu durum, bağımsız
sivil denetimi neredeyse tamamen ortadan kaldırmıştır.
"Sivil toplum örgütleri olarak artık hapishanelerde çalışma yapamıyoruz, kurumlara
girişimize izin verilmiyor." (Görüşme 3)
Resmi veri ve bilgiye erişim de son derece kısıtlıdır. Ceza ve Tevkifevleri Genel
Müdürlüğü'nün (CTE) 2016'dan bu yana faaliyet raporu yayımlamaması bu durumun en
somut göstergesidir. Konuyla ilgili yapılan bir bilgi edinme başvurusunun, talep edilen
bilgilerin "kamuoyunu ilgilendirmediği" gerekçesiyle reddedilmesi, sistemin şeffaflıktan ne
kadar uzak olduğunu gözler önüne sermektedir.
"Bu konuya ilişkin bir bilgi edinme başvurusu yapmıştım ancak gelen cevapta bu
konuya ilişkin bilgilerin kamuoyunu ilgilendirmediği... ifade edilmişti." (Görüşme 3)
Tüm bu zorluklara rağmen, görüşmelerde anlamlı bir reform için atılması gereken adımlar
konusunda net bir fikir birliği ortaya çıkmıştır.
5. Çözüm ve Politika Önerileri
Görüşmelerden elde edilen ortak mesaj, çocuk mahpuslara yönelik uygulamaları anlamlı
şekilde iyileştirmek için çok yönlü bir yaklaşım gerektirdiğidir. Bu yaklaşım, çocukların
özgürlüklerinin kısıtlanmasını bütüncül bir şekilde önleyecek yasal reformları, cezaevleri