destekler niteliktedir. Avcı (2010)’nın hükümlü çocuklar ve Karataş ve diğerlerinin (2020) emniyet şubeye gelen çocuklar üzerine yaptıkları araştırmada ise çocukların eğitim düzeylerinin çoğunlukla lise terk ve/veya lise mezunu olduğu gözlemlenmiştir. 5.4.1.4. Çocuk suçluluğu ve şiddet-istismar maruz kalması Şiddet/istismar ve ihmal; aile, kültür, yaşanılan yer, sosyo-ekonomik faktörler göz önünde bulundurularak özellikle çocuklara uygulandığında, çocuklar üzerinde ileriye dönük yıkıcı etkileri olan önemli bir toplumsal sorunlardır. Literatürde insanların şiddete neden ve nasıl yöneldiği üzerine birçok araştırma yapılmıştır. Araştırmalar sonucunda suça yönelme nedenleri olarak yanlış sosyalleşme durumu içine alan aile içindeki şiddet, suç geçmişi ve ihmalkar davranışlar, arkadaş ve akran ortamı, yaşanılan çevre gibi etkenler bulunmuştur. Edwin H. Sutherland’e göre insanlar şiddete başkalarının davranışlarının etkisiyle yönelir, demektedir (Güçlü vd., 2018). Bandura ’ya göre şiddet, taklit edilen bir davranış olduğunu ve insanlar şiddet davranışı paternleri ile dünyaya gelmediklerini ancak daha sonra bir şekilde dezavantajlı davranışları öğrendiklerini söylemektedir (Bandura, 1973; Akt. Dolu, 2010: 46). Ailede, okulda, mahallede ve diğer mekanlarda da görülen şiddet toplumsal hayatın her alanında bulunmaktadır. Felson ve diğerleri (1994) okul düzeyindeki bireylerin, değerlerinin şiddet üzerindeki doğrudan etkisini tahmin ederek toplumsal kontrolün şiddet altı kültürü üzerindeki etkilerini inceledikleri araştırmaya bakıldığında; şiddetin sadece sosyalizasyon süreci içinde öğrenilmediğine aynı zamanda toplumsal kontrol gibi alternatif bir süreç ile bireyin içselleştirdiği alt kültürlerden öğrenebileceğini ileri sürmektedirler. Suçlu gruplar şiddet ve sertlik, heyecan, risk alma gibi değerleri içeren suç türlerini işleme eğilimindedirler sonucuna varmışlardır. Çalışmaya katılan avukatlara sorulan “Suça karışmış veya şüpheli durumundaki çocukların aileleri, akranları vs. tarafından şiddete ve istismara maruz bırakıldığı yönünde bir izleniminiz veya deneyiminiz oldu mu? Çocukların geçmişlerinde şiddet deneyimi bulunmakta mıdır?” sorusuna verdikleri cevaplar doğrultusunda çocukların çoğunluğunun şiddete-istismara uğradığı bulgulanmıştır. Suçun faili çocuklar şiddete uğrasa bile genellikle bunu söylemediklerini, mağdur konumunda suçu deneyimleyen çocukların ise devlet korumasında olduğu için bu durumu rahatlıkla anlattıkları tespit edilmiştir. “Özellikle psikolojik şiddetin ben çok fazla olduğunu düşünüyorum. Fiziksel şiddet olarak da daha dar gelirli aileler olduğu için buna meyilli insanlar.” (A3, K, 27, 4 yıl, Konya, 20 dosya) 76