Okulun nasıl diye sorulduğunda çok iyi değil işte çok ilgili değilim gibi cevaplar alınıyor.”
(A6, E, 29, 4 yıl, Denizli, 150 dosya)
“Okula devam etmiyorlar. Devam eden çocuklarda da tamamen arkadaş
ilişkilerinden kaynaklı o şekilde lisede birbirlerini iki kişilik mesela- nasıl söylesem lisede
aynı ortamda birbirlerini suça sürükleyebiliyorlar. Bu da lise ortamlarında bu şekilde denk
geldik daha çok arkadaş ortamlarından kaynaklı. Ama genel olarak hırsızlık vakalarında
veya başka suçlarda genellikle eğitimlerini tamamlamamış okula devam etmeyen çocuklar
oluyor… okul başarısı yok.” (A23, K, 26, 3 yıl, Düzce, 5 dosya)
Farklı bölgelerden avukatların anlattıkları deneyimleri çerçevesinde çocuğun eğitim
düzeyi, okula devam durumu ve okul başarısı suça eğilimi bakımından belirleyiciliği
bulunmaktadır.
Katılımcıların cevapları doğrultusunda eğitim düzeyleri birbirinden farklı olan
çocukların işledikleri suç türü arasında bir farklılık gözlemlenmiştir. Suça sürüklenen
çocukların çoğunluğunun ilkokul mezunu veya eğitime devam etmeyen ilkokul terk, suçu
tekerrür ettiren ve hırsızlık, gasp, yağma gibi suçları işleyen çocuklar olurken lise okuyan,
okul başarısı olan çocukların ise genelde ilk defa suç eylemine bulaştıklarını ve basit suç
türlerini işledikleri tespit edilmiştir. Bu bulgu Lemert’in Birincil ve İkincil sapma kuramı ile
birbirini destekler ve geliştirir niteliktedir. Lemert’e göre birincil sapma, çeşitli nedenlerden
dolayı ilk defa suç işlenmesini ifade eder. Kişi ilk suçtan sonra işlediği suçu unutur ve
gündelik hayatına devam eder. İkincil sapma ise toplumun suçunu unutturmayıp
cezalandırıcı ve yaftalayıcı tepkileri kişileri topluma karşı suç işlemeye devam eder, bu
duruma ise ikincil sapma ortaya çıktığı tespit etmiştir.
Yıldız (2004) çalışmasında da eğitim düzeyi değiştikçe suç türleri arasında da
farklılıklar meydana geldiği tespit edilmiştir. Araştırmasının bulgularına göre; Okuma
yazma bilmeyen ve okuryazar ama okula devam etmeyen çocukların hırsızlık, uyuşturucu
madde kullanmak ve satmak, para ve mal kaçakçılığı eylemlerinde bulundukları ve bu suç
türleri arasında bir bağ olduğu görülmektedir. İlkokul düzeyi ile ırza geçme, sarkıntılık,
cinayet, yaralama eylemlerinde bulunduklarını ve bu suç türleri arasında yüksek düzeyde
sıkı bir bağ olduğu gözlenmektedir. Lise ve dengi meslek okulu düzeyi ile dolandırıcılık
suçu yüksek düzeyde bir bağ olduğu tespit edilmiştir.
Literatürde benzerlikler ve farklılıklar mevcuttur. Kızmaz (2015)’ın ve Sözen
(1986)’in çalışmasında da “ilkokul mezunu” olanların, oransal suç büyüklüğü çalışmayı
75
Hedef paragraf seç3
Bir paragrafa bağla
Connect to an entity
Disable highlights
İçindekiler tablosuna ekle