Matza ve Gresham Sykes, nötrleştirme kuramını ortaya atmışlardır. Onlara göre bu kuram, suçluların işledikleri suçları nasıl normalleştirdiklerini anlamamızı sağlayacaktır. Bunu anlamamız için beş tane suç davranışını nötrleştirme ve haklı çıkarma tekniği vardır (Matza ve Skes, 1957; Akt. Bartollas ve Schmalleger, 2017): 1- Sorumluluğu inkâr etme (Bu işi bilerek yapmadım.) 2- Zarar verdiğini inkâr etme (Hiç kimseyi incitmedim.) 3- Mağduru inkâr etme (Onlar sebebini oluşturdular.) 4- Kendini suçlayanları şikâyet etme (Herkes benimle uğraşıyor/beni rahatsız ediyor.) 5- Daha üst makamlara başvurma (Bu işi kendim için yapmadım.) (s. 111) Sonuç olarak Matza, suçun sürüklenme ile pekiştirilerek öğrenilen bir davranış olduğunu aynı zamanda içinde bulunulan toplumsal değerlerin nötrleştirme teknikleri ile suçun suç olduğunu önleyecek kişisel ve toplumsal kontrol mekanizmaların azalması suçu normalleştirmelerine ve suçun tekrar etmesine neden olması üzerine çalışmış ve literatüre büyük katkı sağlamıştır. 3.2.6. Akers’ın sosyal öğrenme kuramı Ronald Akers tarafından geliştirilmiştir. Sutherland’ın teorisini destekleyici ve eksik bulunan yönleri geliştirmek üzere ortaya çıkmıştır. Akers daha önce geliştirilen fikirleri bir araya getirip biçimlendirerek kapsamlı bir model oluşturmuştur. Akers’e göre suç; öğrenmenin bir ürünüydü. Bu davranışın gelişim sürecinde çeşitli öğrenme türlerinin olduğundan bahseder. Bunun için Sutherland’ın ayrıcı birliktelikler, Tarde’ın taklit, Skinner’ın pekiştirme ve Bandura’nın gözlemsel sosyal öğrenmesi kuramlarını önemli bulup kuramını bu temeller üzerine inşa etmiştir (Bal, 2016: 121). Sosyal öğrenme teorisini dört bileşen üzerine inşa etmektedir (Akers, 2003; Akt. Dolu, 2010): 1- Ayırıcı Birliktelikler; “… bir kişinin illegal veya kanunlara saygılı davranış tarzlarına ilişkin olumlu ya da olumsuz normatif tanımlara maruz kalma sürecidir”. 2- Tanımlamalar; tanımlamalar, bireyin tavır ve davranışlarını anlamlı kılan ve bu tavır ve davranışların nedenini ve niçinini izah eden, neyin doğru neyin yanlış olduğuna ilişkin gerekçelendirmeler (rationalizations), ahlaki değerler ve eğilimlerdir. Sosyal öğrenme teorisinde genel (general) ve özel olarak (spesific) olmak üzere iki çeşit tanımlamalar vardır. Genel tanımlar kişiyi kanunlara, kurallara 31

Hedef paragraf seç3