3.1.3.1.4. Alt kültür teorileri
Alt-kültür teorisi; genelde çocuk ve genç çeteler içerisinde yer alan alt gruba mensup
bireylerin, sapma ve suçluluk durumları üzerine odaklanmışlardır (Kızmaz, 2015). Bu
kuramın üyelerinden biri olan Cohen: “Suç ne doğuştan kazanılan ne de çocuğun kendi icat
ettiği bir şeydir. Çocuklar ve gençler suçlu olmayı, suçun kök salıp geliştiği grupların bir
üyesi olmakla öğrenirler” (Gürsoy, 2019: 176) demiştir.
Cohen’e göre; suçlu alt kültür ve çeteler, gecekondu bölgelerinde birikmiştir. Kültür
altında kültürün yani alt kültürün temel karakteristikleri haleti ruhiye içinde hayal
kırıklıklarına kolektif tepkidir. Çünkü alt gruptan erkekler orta sınıfın amaçlarına karşıdırlar
ve hedeflerine ulaşamadıkları zaman hayal kırıklıkları yaşarlar (Güçlü ve Akbaş, 2019: 36).
Cloward ve Ohlin’e göre; sosyal yapı baskısının çok fazla olduğu yerde suçun
arttığını söylerler. Üç tür suçlu alt kültüründen bahsederler: ‘‘birincisi suçlu alt-kültürüdür.
Bu alt kültürün en temel özelliği yasadışı yollardan maddi kazanç elde etmeyi amaç edinen
bir kültürel biçim olmasıdır. İkincisi; çatışma alt kültürü, dövüşçü çeteler olarak
isimlendirilirler. Bu çeteler sosyal düzensizliğin yoğun olduğu yerlerde ortaya çıkmaktadır.
Üçüncüsü, geri çekilmeci alt kültürdür. Bu kültür grubunun ne şiddet yoluyla statü kazanma
derdi var ne de suç yoluyla zengin olma gibi bir derdi vardır. Tamamen kendilerini
uyuşturucu ve alkolün etkilerine bırakmışlardır (Güçlü ve Akbaş, 2019: 39).
Alt kültür teorisi sosyo-ekonomik yetersizliğin, statü kaybının ve okul
başarısızlığının yarattığı boşluğu kültürel amaçların doldurmuştur. Kültürel amaçlara giden
yolda, hedefine ulaşamayan çocuklar ve gençler dayatılan birtakım araçlar sayesinde
amaçlarına ulaşmaya çalışırlar ve bu tercih de onları suça yönlendirir (Bal, 2016: 126).
Tezin saha çalışması kısmında mülakatlara katılan avukatlara da alt kültür teorisi ile
ilişkili olabilecek sorular yönetişmiş, çocukların mahallerinde ve yakın çevrelerinde suça
iştigal etmenlerine neden olabilecek akran grupları, mahalle ve aile çetelerinin var olup
olmadığı, alt kültür teorisi çerçevesinde sorgulanmıştır.
3.1.3.2. Sosyal süreç teorileri
Suçun nasıl öğrenildiği, sorusundan yola çıkılmıştır. Sosyal süreç teorilerinin en çok
bilineni sosyal öğrenme teorileridir. Öğrenme teorileri, suç- sapma davranışında bulunan
kişinin bu davranışı biyolojik ve yahut psikolojik olarak değil toplumsal öğrenme
süreçlerinde gerçekleştiğini öne sürmektedirler.
18