I. GİRİŞ
1. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK); 20/4/2016 tarihli ve 6701 sayılı
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu ile insan onurunu temel alarak insan
haklarının korunması ve geliştirilmesi, kişilerin eşit muamele görme hakkının güvence altına
alınması, hukuken tanınmış hak ve hürriyetlerden yararlanmada ayrımcılığın önlenmesi ile bu
ilkeler doğrultusunda faaliyet göstermek, işkence ve kötü muameleyle etkin mücadele etmek
üzere kurulmuştur.
2. Türkiye, 14/9/2005 tarihinde İşkenceye ve Diğer Zalimane, Gayriinsanî veya
Küçültücü Muamele veya Cezaya Karşı Birleşmiş Milletler (BM) Sözleşmesine Ek İhtiyari
Protokol’ü (OPCAT) imzalamıştır. 2011 yılında onaylanarak yürürlüğe giren ve Türkiye
açısından bağlayıcılık kazanan OPCAT’in 1’inci maddesine göre Protokolün amacı: “bağımsız
uluslararası ve ulusal organların, işkence ve diğer zalimane, gayriinsani veya küçültücü
muamele veya cezayı önlemek için kişilerin özgürlüklerinden mahrum bırakıldığı yerlere
düzenli ziyaretlerde bulunacağı bir sistem kurmaktır.”
3. 6701 sayılı Kanun’un 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi uyarınca
OPCAT hükümleri çerçevesinde ulusal önleme mekanizması (UÖM) olarak görev yapmak
Kurumun görevleri arasında yer almaktadır. Kanun’un 2’nci maddesinin birinci fıkrasının (k)
bendine göre UÖM: “İşkenceye ve Diğer Zalimane, Gayriinsanî veya Küçültücü Muamele veya
Cezaya Karşı Birleşmiş Milletler Sözleşmesine Ek İhtiyari Protokol hükümleri çerçevesinde
kişilerin özgürlüklerinden yoksun bırakıldığı yerlere düzenli ziyaretler yapmak üzere
oluşturulan sistemi” ifade etmektedir.
4. 29/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında
Kanun’un 11’inci maddesi uyarınca çocuk kapalı ceza infaz kurumları; “Çocuk tutukluların ya
da çocuk eğitimevlerinden disiplin veya diğer nedenlerle kapalı ceza infaz kurumlarına
nakillerine karar verilen çocukların barındırıldıkları ve firara karşı engelleri olan iç ve dış
güvenlik görevlileri bulunan, eğitim ve öğretime dayalı kurumlardır.”
5. 6701 sayılı Kanun’un 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının (j) bendinde, Kurumun
özgürlüğünden mahrum bırakılan ya da koruma altına alınan kişilerin bulundukları yerlere
haberli veya habersiz düzenli ziyaretler gerçekleştirmek görevini haiz olduğu ifade edilmiştir.
Bu bağlamda çocuk ve gençlik kapalı ceza infaz kurumlarına ziyaret gerçekleştirmek TİHEK’in
görev ve yetki alanına girmektedir.
4