Çocuk Mahpusların Eğitim Hakkı: Adalet Bakanlığı istatistiklerinde çocuk mahpusların eğitime erişimlerine dair bilgi mevcut olmasa da TİHEK’in ceza ve infaz kurumlarına yönelik ziyaret raporları, çocuk mahpusların eğitim durumunu ortaya koymaktadır. 2025 yılında TİHEK tarafından yayımlanan ziyaret 50 51 52 53 raporlarına göre (Mersin Tarsus , İzmir , Samsun Kavak ve İstanbul Maltepe Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumları Ziyaret Raporları), söz konusu dört kurumda toplam 1.415 12-18 yaş arası çocuk ve 18–21 yaş arası genç bulunduğu tespit edilmiştir. Çocuk ve gençlerin 786’sının eğitimlerine devam ettiği raporlanmış; 239’unun örgün eğitime, 547’sinin ise yaygın eğitime katıldığı belirlenmiştir. Örgün eğitime devam eden 239 çocuk içerisinden, kurum kampüsü içinde bulunan Adalet Çok Programlı Liselerinde eğitim gören öğrenci sayısının 79 olduğu saptanmıştır (Mersin, İzmir ve Maltepe’de mevcuttur.). Geri kalan çocukların örgün eğitime devamı ise, kapalı infaz kurumlarında bulunmaları nedeniyle fiilen mümkün olmamakta; yalnızca sınavlara katılım sağlayabildikleri anlaşılmakta; ancak ne mevzuatta ne de raporlarda bu çocukların örgün eğitime nasıl devam ettikleri konusunda ayrıntılı bilgiye ulaşılamamaktadır. Avukatlarla yapılan odak grup görüşmesi, çocukların Adalet Liseleri ile ilgili deneyimlerini de ortaya koymuştur. Görüşmelerde şu ifadeler kaydedilmiştir: “Bizim gördüğümüz çocuklar liseye devam etmek istemiyorlar. Evet, bir lise var ama cezaevinin bu konuda motivasyonu yok. Çocukların da motivasyonu yok. Hatta görüşme yaptığımız iki çocuk, ‘evet okumaya devam etmek istiyoruz ama cezaevinden çıktıktan sonra. Buradaki imkanlar çok iyi değil’ dediler.” 34 Değerlendirmeler, kapalı ceza infaz kurumlarındaki çocuk ve gençlerin örgün eğitim erişiminin ciddi sınırlamalara tabi olduğunu ve mevcut Adalet Liselerinin motivasyon ve imkân açısından yetersiz kaldığını göstermektedir. Bunlarla birlikte TİHEK izleme raporları ile Milli Eğitim Bakanlığı okul sitelerindeki veriler arasında beyan edilen öğrenci sayılarının da tutarsız olması, ceza infaz kurumlarında örgün eğitimden fiilen faydalanan çocuk sayısının net olarak tespit edilmesini engellemekte ve kurumların hesap verebilirliğini zayıflatmaktadır. Bu bağlamda özellikle çocuk mahpusların örgün eğitime erişimlerine dair verilerin ayrıştırılmamış, takibi zor ve çocuklara özgü bir döküm sunmaması, politika ve uygulamaların etkinliğini ölçmeyi imkânsız kılmaktadır. Mevcut durumun bu belirsiz fotoğrafı, sahadaki temel sorunları ve eğitim hakkının önündeki engelleri netleştirerek tanımlamayı zorlaştırmaktadır. 2.3. Ara Değerlendirme: Duvarlar İçinde “Eğitim” Modeli Paradoksu Adalet Bakanlığı’nın MEB ile imzaladığı protokoller çerçevesinde ceza infaz kurumları bünyesinde derslikler açması veya “Adalet Lisesi” gibi modeller kurma girişimi, örgün eğitim hakkının ihlalini gidermeye yönelik iyi niyetli bir çaba gibi görünse de çocuğun eğitim hakkının 50 TİHEK (2025). Mersin Tarsus Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Ziyareti Raporu. https://www.tihek.gov.tr/ public/images/kararlar/xp5i6z.pdf 51 TİHEK. (2025). İzmir Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Ziyareti Raporu. https://www.tihek.gov.tr/public/ images/kararlar/6dmcdu.pdf 52 TİHEK. (2025). Samsun Kavak Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Ziyareti Raporu. https://www.tihek.gov.tr/public/images/kararlar/ixgqtv.pdf 53 TİHEK. (2025). İstanbul Maltepe Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Ziyareti Raporu. https://www.tihek.gov.tr/public/images/kararlar/zjj4jg.pdf !