Çocuk Mahpusların Eğitim Hakkı: %15,7’si bilgisine başvurma, %1’ i ise diğer nedenlerle güvenlik birimine gelmiş veya 40 getirilmiştir . Verilere göre suça sürüklenme nedeni ile kayıt edilen 202.785 çocuğun %60,5’i 15-17 yaş grubundaki oğlan çocukları, %11,3’ü 15-17 yaş grubundaki kız çocuklardır. 12-14 yaş grubundaki oğlan çocukları %19,5, kız çocukları ise %5,6’dir. Yaş ayrımı olmadan bakıldığında da oğlanların oranı %89,9’dur. TÜİK 2024 verilerine göre Türkiye’deki toplam çocuk nüfusu 21.817.061 iken , suça 42 sürüklenme veya kabahat nedeniyle güvenlik birimine getirilen çocuk sayısı 211.514’tür Bu, her 100 çocuktan yaklaşık 1’inin örgün eğitime erişiminin tehlike altında olduğunu göstermektedir; eğitimden kopuş ve adalet sistemiyle karşılaşma çoğu zaman birbirini tetikleyen bir süreç olarak ortaya çıkmaktadır. 41 Bu demografik yapı, mevcut çocuk koruma sistemindeki boşluklara işaret ederken hem eğitim sistemindeki aksaklıklara hem de çocuk mahpusların karşılaşılaştığı sorunlara ışık tutumaktadır. 2.2. Ceza İnfaz Kurumlarındaki Gerçeklik: Örgün Eğitimden “Açık Öğretim” ve “Yaygın Eğitim”e Geçiş 26 Yasal güvenceler ile ceza infaz kurumlarındaki fiili uygulamalar arasındaki somut fark, sunulan eğitim modellerinin niteliğinde ortaya çıkmaktadır. Mevcut sistem, çocukların bulundurulduğu kurumlara göre farklılaşmakta, özellikle tutuklu çocukları örgün eğitim ağının dışına itmekte ve yerine pedagojik ve sosyal açıdan eşdeğer olmayan alternatifler koymaktadır. Bu durum, bir hak kaybını “eğitim faaliyeti” adı altında normalleştirmektedir. Çocuk mahpuslar, statülerine ve yaşlarına göre farklı türdeki kurumlarda barındırılmaktadır. Bu kurumlar arasındaki temel farklar, çocukların özellikle örgün eğitim hakkına erişimlerini doğrudan belirlemektedir. → Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumları: Tutuklu olarak yargılanan veya hüküm giymiş olmasına rağmen henüz eğitimevine yerleştirilmemiş veya eğitimevine yerleştirildikten sonra güvenlik ve disiplin gerekçesiyle kapalıya geri yerleştirilen çocukların tutulduğu dış güvenlik tedbirleri olan kurumlardır. Bu kurumların güvenlik odaklı rejimi, çocukların dışarıdaki okullara devam etmesini imkânsız kılmakta, eğitim ve sosyal faaliyet imkânlarını büyük ölçüde kısıtlamaktadır. Türkiye’de sadece oğlan çocukları için çocuk ve gençlik kapalı ceza infaz kurumları bulunmaktadır. Kız çocukları, sayıca az olmaları gerekçesiyle, kadınlar için tasarlanmış kapalı ceza infaz kurumlarının kendilerine ayrılan bölümlerinde tutulmaktadır. Demografik verilerde sunulduğu gibi kapalı ceza infaz kurumlarındaki çocuk sayısı mevcut kapasite üzerinde seyretmekte ve bu kapasite aşımı, çocukların barınma, sağlıklı ve hijyenik koşullarda yaşama olduğu kadar eğitim haklarının ne ölçüde sağlanabildiği konusunda ciddi şüphe uyandırmaktadır. 40 Bkz. Dipnot 39 41 Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2025). İstatistiklerle Çocuk, 2024. (Veri bülteni). 18 Nisan 2025 Tarihi itibarıyla. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Cocuk-2024-54197#:~:text=T%C3%9C%C4%B0K%20 Kurumsal&text=Adrese%20Dayal%C4%B1%20N%C3%BCfus%20Kay%C4%B1t%20Sistemi,7sini%20k%C4%B1z%20 %C3%A7ocuklar%20olu%C5%9Fturdu. 42 Bkz. Dipnot 39