Türkiye'de Çocuk Mahpusların Örgün Eğitime Erişim Hakkının İhlali Üzerine Bir Değerlendirme Raporu oluşturulmadığından kendi yaş ve düzeyine uygun eğitim materyallerine erişememekte, çocuk ve gençlik kapalı infaz kurumlarında bulunan ve çocuklar için düzenlenen destekleyici kurs veya etkinliklerden yararlanamamaktadır. Çocuk Ceza Yargılamasının Çocuk Hakları Bağlamında Değerlendirilmesi başlıklı çalışma da tutuklamanın çocukların hayatına eğitim hakkı yönünden etki ettiğine işaret etmektedir. Bir çocuğun tutuklanması nedeniyle okula gidemediğini, yalnızca okula gitmenin hayalini kurabildiğini aktardığı alıntı aşağıdadır: 19 “Hocam yani hatırlıyorum ilk girdiğim zamanları, yani hocam okula da gidemiyorsun hocam, ben o zamanlar okula gidiyordum, yani örgün eğitim hakkım da yandı benim hocam. Eğitim hakkım elimden gitmiş oldu yani kayıp gitmiş oldu tutuklu olduğum için. Bilmiyorum hocam yani okula gitmek istiyordum ama bunların hepsini yapamıyorsunuz yani orada imkansız sadece bunların hayalini kurabiliyorsunuz” Çocuk Koruma Kanunu’nun Rolü: 5395 Sayılı Çocuk Koruma Kanunu, “suça sürüklenen” çocukların toplumla bütünleşmeleri için eğitime merkezi bir rol verir. Kanun kapsamında düzenlenen “eğitim tedbiri”, çocuğun yalnızca akademik bilgi edinmesini değil, aynı zamanda kişiliğini ve toplumsal sorumluluğunu geliştirmesini hedefler. Bu tedbir, çocuğun bir okula, kursa veya meslek sahibi bir ustanın yanına yerleştirilmesini kapsar. Kanunun, çocuğun rızasıyla bu tedbirin 18 yaşından sonra da devamına imkân tanıması, eğitimin sürekliliğinin ve çocuğun gelişiminin ne denli önemsendiğini gösteren kritik bir düzenlemedir. Ancak bu düzenlemenin çocuk mahpuslar açısından işlerliği sağlanmamaktadır. 1.2.2. Uygulamanın Detayları: Yönetmelikler Kanunlarla oluşturulan çerçevenin pratikte nasıl hayata geçirileceği, yönetmelikler aracılığıyla belirlenir. Yönetmelikler, idari süreçleri, personel sorumluluklarını ve kurum içindeki günlük yaşamı düzenleyerek, çocukların eğitim hakkını fiilen kullanabilmelerini doğrudan etkileyen kritik metinlerdir. Çocuk mahpusların örgün eğitime erişimleri konusunda en önemli belirleyici olan Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik’tir. Eğitim Programlarına Erişim: Yönetmelikler, kanundaki ayrımı teyit ederek açık kurumlar ve çocuk eğitimevlerinde örgün ve yaygın öğretime erişim sağlandığını, kapalı kurumlarda ise bu hakkın yaygın öğretimle sınırlandırıldığına işaret etmektedir. Eğitim Personelinin Sorumlulukları: Kurum öğretmenlerinin rolleri tanımlanmaktadır. Öğretmenler dersleri vermekle birlikte çocuğun okul kaydının yapılması, sınav başvurularının takibi, nakil durumunda belgelerin gönderilmesi gibi idari işlemleri yürütmek ve çocukları bu süreçler hakkında düzenli olarak bilgilendirmekle de yükümlüdür. Bu durum, öğretmeni çocuğun eğitim hakkının idari takipçisi konumuna getirmektedir. Eğitim Materyalleri ve Ortamı: Yönetmelikler, eğitim için gerekli materyallere erişim konusunda hem güvenceler hem de kısıtlamalar içermektedir: Ceza İnfaz Kurumlarında Bulundurulabilecek Eşya ve Maddeler Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’e göre; 19 Demir Yıldız, Selmin Cansu (2024). Çocuk Ceza Yargılamasının Çocuk Hakları Bağlamında Değerlendirilmesi. Doktora Tezi. İstanbul Üniversitesi- Cerrahpaşa Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü. 17