Merkezin infaz kurumunda yaptığı görüşmeler sırasında kız çocuklarının hukuki destek talebi
üzerine Diyarbakır Barosu tarafından çıplak aramalara dair suç duyurusunda bulunulmuş,
soruşturma süresince şüphelilerin görevden uzaklaştırılması, soruşturmanın çocukların
güvenliği gözetilerek özel önlemlerin alınarak yürütülmesi talep edilmiştir10. Ardından
Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı Kurum'dan konuya dair açıklama istemiştir. Ceza İnfaz
Kurumu verdiği yanıtta, aramaların ilgili kanun maddesine atıfta bulunularak yapıldığı hatta
sadece kuruma kabul sırasında değil tutuklu veya hükümlülerin kurumdan çıkması gerektiği
durumlarda (hastane, duruşma, revir, koğuş değişikliği vesaire) dahi yapıldığı, aramaların insan
onuruna ve hukuka aykırı bir yön taşımadığı belirtilmiştir. Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı,
başkaca işleme gerek duyulmadan kurumun raporuna itibar ederek suç unsuruna
rastlanılmadığına kanaat getirmiş ve soruşturmaya yer olmadığına dair karar vermiştir. İlgili
düzenlemeye göre, bu karar türü, ihbar veya şikâyet konusu fiilin suç oluşturmadığı, herhangi
bir araştırma yapılmasına gerek olmaksızın açık olması veya ihbar veya şikâyetin soyut ve genel
nitelikte olması halinde verilmektedir11. Açıklanan durum, soruşturmalarının şüphelilerle
birlikte yürütüldüğü anlamına gelmekle birlikte ihbarların ciddiye alınmaması üzerine açık bir
cezasızlık sonucu doğurmakta, hak ihlali taşıyan uygulamaları rutin hale getirme riski
barındırmaktır. Sonuç olarak kız çocuklarının özgürlüğünden yoksun bırakılmalarının yarattığı
savunmasızlık halinin hukuka aykırı çıplak arama ile daha da derinleştiği görülmektedir. Sonuç
gözlemlerindeki tavsiyelerin aksine, Baro'nun iddiaları soruşturulmamış, şüpheli kişilerin
verdiği bilgiler ile yetinilmiş, ilgililer yargılanmamış, cezalandırılmamış, kız çocuklarla aynı
infaz kurumunda çalışmalarına rağmen görevlerinden geçici olarak uzaklaştırılmamış,
görevlerine devam ettirilmiş ve çocuklar misilleme riskine açık hale getirilmiştir.
Tavsiye: Tutuklu ve hükümlü çocukların tutulduğu kurumlarda işkence ve kötü muameleyi
önleyebilmek ve etkili şekilde soruşturup cezalandırabilmek için çocuk dostu başvuru
mekanizmaları kurulmalı, bağımsız izleme yapabilecek kurumlar yasal güvenceye sahip
olmalıdır. Yürütülen soruşturmalar sırasında, şüphelilerin görevden geçici olarak
uzaklaştırılmalarını sağlayacak, çocukları misillemelerden koruyarak güçlendirecek tedbir
mekanizmaları işletilmelidir. Çocuklara yönelik çıplak arama yasada ayrıca düzenlenerek
engellenmelidir.
İşkenceyle mücadelede ulusal önleme mekanizmaları
Komitenin önceki sonuç gözlemlerinde ve soru listesinde bağımsız denetime ilişkin yaptığı
vurguya ek olarak BMÇHK da çocukların özgürlüklerinden mahrum bırakıldıkları yerlerin
izlenmesinin güçlendirilmesini ve ulusal önleme mekanizmasının ziyaretlerinin periyodik
olmasını önermiştir12.
10
11
12
İhbar No: 2024/267, Soruşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar No: 2024/444
5271 Sayılı Ceza Muhakemeleri Kanunu’nun 158. Maddesi
CRC/C/TUR/CO/4-5, paragraf 50/h
5