düşüncesi ile başkalarının düşünceleri arasındaki farkı kavrayabilmektedir. Soyut
işlemler, ergenin sadece bir sistem içinde bütün ihtimalleri görmesini ve gerçek dışı
varsayımlar kurmasını sağlamakla kalmaz aynı zamanda kendi düşüncesini
kavramsallaştırmasına
ve
zihinsel
kapasitesini
değerlendirmesine
de
fırsat
vermektedir. Piaget’ e göre soyut işlemler döneminde olan ergenin düşünceleri
esnektir ve karmaşık durumların üstesinden gelebilmektedir [10, 15, 8, 11].
Kuhn’ a göre ergenlikteki en önemli bilişsel değişiklik yürütücü işlevlerde
görülen gelişmedir. Bu değişim süreci, karar verme, akıl yürütme, eleştirel düşünceyi
denetleme bununla birlikte bireyin bilişsel süreçlerini denetleme gibi üst düzey bilişsel
faaliyetleri içermektedir. Üst düzey yürütücü işlevleri devam ettirmedeki gelişmeler
daha etkili öğrenmeye, karar vermek için dikkatin nasıl yönlendirileceğini belirlemeye
ve eleştirel düşünceye yol açmaktadır [18].
4.1.3. Ergenlik döneminde ahlaki gelişim
Ahlak, iyi ve doğru olan eylemlerin tümüdür ve fertlerin uyum sağlamakla sorumlu
oldukları davranış ve kuralları kapsamaktadır. Davranışın iyi olup olmadığı konusunda
kişiden kişiye ve toplumdan topluma farklılaşan birtakım yargılar mevcuttur. Ahlak
konusuyla alakalı genel bir anlaşmanın, iyi ve kötü hareketin ne olduğu ile ilgili ortak
düşüncenin var olmamasına karşılık ahlak ögelerinin değişmeyen, mutlak değerler
olduğu görüşü de savunulagelmiştir [8].
Ahlak gelişimi konusunda ilk kuramsal görüşü Piaget öne sürmüştür [17]. Piaget
ahlak gelişimini zihinsel gelişime paralel olarak birbirlerinden farklı özellikler taşıyan
ve hiyerarşik bir sıra takip eden evreler içinde incelemiştir [19]. Piaget’ ye göre yaş
ilerledikçe ahlaki yargılarda olgunlaşma gerçekleşmekte ve kabul görmeyen bir
harekette bulunan kişinin bu hareketi o kişinin niyetine göre değerlendirilmektedir.
Diğerlerine zarar vermek amacıyla yapılan bir davranış, hata sonucu ya da bilinçsizce
gerçekleşen bir davranıştan çok daha kötü olarak değerlendirilmeye başlanmaktadır
[8]. Piaget’ nin kuramını temel alarak geliştiren kuramcı Kohlberg’ e göre ise, ahlak
gelişimi için zihinsel gelişim zorunludur. Kohlberg, bireylerin ahlaki açıdan bir
gelişme içinde olduklarını söylemektedir. Bu gelişmenin yaşa ve zihinsel olgunluğa
bağlı olarak adım adım gerçekleştiğini belirtmekle birlikte bu aşamaları 6 evreyi
7