48 EĞİTİM REFORMU GIRIŞIMI çalışan Suriyeli ve Afgan mülteci çocuklara dair herhangi bir veri sunmuyor.172 Ankete yönelik bir diğer önemli eleştiri ise mevsimlik tarım işçiliğinin görece az olduğu ekim, kasım ve aralık aylarında gerçekleştirilmiş olmasıdır.173 Çocuk İşgücü Anketlerinin kısa aralıklarla düzenlenmemesi çalışan çocuk eğilimlerine dair veri imkânını kısıtlıyor. 2018 Türkiye Nüfus Sağlık Araştırması (TNSA) Suriyeli Göçmen Örneklemi verileri kullanılarak yapılan bir araştırma, çalışan Suriyeli çocuklar hakkında önemli bulgular ortaya koyuyor.174 Araştırmaya göre; 12-14 yaş arasındaki Suriyeli oğlan çocukların %17,4’ü, 15-17 yaş arasındaki Suriyeli oğlan çocukların ise %45,1’i gelir getirici işlerde çalışıyor. Suriyeli kız çocuklarda ise bu oranlar 12-14 yaş için %4,7, 15-17 yaş arası için %8,1 olarak ölçülüyor.175 Araştırmacılar, yoksulluk, Türkçe dil yeterliliği, İstanbul ve Doğu Marmara gibi sanayileşmiş bölgelerde ve genç ve daha az eğitimli hanelerde yaşamanın Suriyeli mülteci çocukları çalışmaya ittiğini belirtiyor.176 Başka bir araştırmada sosyoekonomik etkilerin yanı sıra mülteci çocukların Türkiye’ye vardıklarında kaç yaşında olduklarının da çalışma durumlarını önemli bir şekilde etkilediğinin altı çiziliyor.177 Türkiyeli çocuklarla Suriyeli çocukların okullulaşmasını ve çalışma durumunu karşılaştıran bu araştırmaya göre, Suriyeli oğlan çocuklar Türkiyeli akranlarına kıyasla 27,4 yüzde puan daha yüksek ihtimalle çalışma hayatında bulunuyorlar. Ancak, sekiz yaşından önce Türkiye’ye göç etmiş Suriyeli erkek çocuklarda bu fark 9,6 yüzde puana geriliyor.178 Araştırmacılar, varış anındaki yaşın bu kadar etkili olmasının, ilerleyen yaşta göç eden Suriyeli çocukların Türkiye eğitim sistemine uyum sağlamakta yaşadıkları zorluklarla ve sonrasında ekonomik faaliyetlerde çalışmaya başlamalarıyla açıklanabileceğini söylüyorlar.179 Salgın sürecinin ve artan yoksulluğun Türkiye’deki çalışan çocuk sayısını nasıl ve ne ölçüde etkileyeceği önemli bir soru olarak dikkat çekiyor. Rengarenk Umutlar Derneği’nin Diyarbakır’da 12-15 yaş arasındaki 155 çalışan çocukla yaptığı çalışmaya180 göre araştırmaya katılan 155 çocuktan %83,9’u eğitimine devam ederken %16,1’i okulu terk etmiştir. Ancak daha da dikkat çekici olan, eğitime devam eden çocukların uzaktan eğitime erişimde yaşadıkları zorluklardır. Okula devam eden çocukların %72,1’i dijital araç eksikliği sebebiyle EBA’yı takip edemediğini ve eğitime erişemediğini söylerken EBA’ya erişebilenlerin oranı ise %27,9’dur. Araştırmaya katılan çocukların %19,4’ünün salgın sürecinde çalışmaya başlaması araştırmanın bir diğer önemli bulgusudur.181 Mevsimlik gezici tarım işçisi aileler ve çocukları salgın döneminden en çok etkilenen gruplar arasındadır.182 Her ne kadar salgın süresince mevsimlik tarım işçisi olarak çalışan çocuk sayısında kayda değer bir artış gözlenmemiş olsa da183 mevsimlik tarım 172 Uyan Semerci vd., 6 Nisan 2020. 173 A.g.e. 174 Dayıoğlu vd., 2021. 175 A.g.e. 176 A.g.e. 177 Kırdar vd., 2021. 178 A.g.e. 179 Dayıoğlu vd., 2021. 180 Yalçın ve Korkmaz, 2021. 181 A.g.e. 182 Türkiye tarafından 2001’de yürürlüğe konan ILO 182 No’lu En Kötü Biçimlerdeki Çocuk İşçiliğinin Yasaklanması ve Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Acil Eylem Sözleşmesi, geçici ve gezici tarım işçiliğini çocuk işçiliğinin en kötü biçimlerinden biri olarak tanımlıyor ve yasaklıyor. 183 Zuntz vd., 2021.