ÖĞRENCİLER VE EĞİTİME ERİŞİM EĞİTİM İZLEME RAPORU 2021 UZAKTAN EĞITIM 2020-21’de okulların dönem dönem seyreltilmiş yüz yüze eğitim için açılmasına karşın eğitim hizmetleri ağırlıklı olarak uzaktan eğitimle sürdürüldü. Bu süreçte EBA TV, canlı dersler ve çeşitli uzaktan eğitim araçları kullanıldı. Ancak her çocuğun uzaktan eğitime erişimi aynı düzeyde gerçekleşmedi. Uzaktan eğitimde gerekli cihazlara ve internete erişim, bakımverenlerin ev içi desteği, eğitim diline hakimiyet ve bireyselleşmiş eğitim gereksinimi gibi faktörler eğitime katılım ve etkin erişimin belirleyicileri oldu. İmkânlar çocuktan çocuğa büyük farklılıklar gösterdi. Derinleşen dijital uçurum eğitim sistemi içindeki eşitsizlikleri keskinleştirdi. MEB Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü’nün (YEĞİTEK) paylaştığı Sayılarla Uzaktan Eğitim verilerine göre 21 Eylül 2020-18 Haziran 2021 tarihleri arasında 12.873.739 öğrenci EBA’da aktif oldu. YEĞİTEK’in paylaştığı grafikler aylık tekil kullanıcı sayısının öğrenciler için Mayıs 2021’de yaklaşık 7.300.000 olduğunu gösteriyor.16 Ancak, eğitimin etkililiğinin anlaşılması için ek göstergelere de bakılması gerekir. DIJITAL UÇURUM “Farklı sosyoekonomik düzeylerdeki bireylerin ve toplulukların bilgi iletişim teknolojilerine (BİT) erişimde ve bunların kullanımında yaşadığı eşitsizlik olarak” tanımlanan “dijital uçurum” kavramı, salgın öncesinde de var olan eşitsizliklerin “derinleşebilme potansiyelini” ortaya koyuyor. EBA kullanım verilerine göre, öğrencilerin %31’i bilgisayar ve %9’u tablet aracılığıyla uzaktan eğitime erişirken mobil cihaz kullananların oranı %60’dır.17 “Evde tabletim vardı ama eski oldu��u için programlar yüklenemedi ve giremedim canlı derslere. İnternetim de yetersizdi. Martta başlayan süreç ve sonrası, benim için upuzun bir yaz tatili gibiydi. Arkadaşlarıma hangi konuda olduklarını soruyor ve ona göre çalışıyordum. Arkadaşlarımı hiç göremeyecekmişim gibi geldi, bu süreç hiç bitmeyecek gibi geldi. 7. sınıfı uzaktan eğitimi verimli kullanamadan bitirdim, 8. sınıfın başında da verimli giremedim derslerime. Eksiklerim var. İki ay önce tablet geldi, derse giriyorum ama öğretmenimi pek iyi anlayamıyorum şimdi, zorluk çekiyorum. Bazı ev ortamları çok kalabalık ve gürültülü, o yüzden derslerde herkesin kamerası, mikrofonu kapalı. Açık olsa, birbirimizi görsek daha iyi olacak.” 8. sınıf öğrencisi Y.A.Ü. Çocukların Gözünden Pandemi / Uzun Hikâye Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması, EBA kullanım verilerine paralel bir şekilde, internet erişiminde mobil cihazların ağırlıkta olduğunu ortaya koyuyor. Türkiye genelinde mobil geniş bant bağlantıya18 sahip hane oranı %88,5’ken sabit geniş bant19 bağlantıya sahip olan hane oranı %61,9’dur.20 16 MEB YEĞİTEK, 21 Haziran 2021. 17 MEB YEĞİTEK, 31 Mayıs 2021. 18 Mobil geniş bant bağlantı, 3G, 4,5G cep telefonu/akıllı telefon ya da modem üzerinden gerçekleşen internet bağlantısına verilen isimdir. Bkz. TÜİK, 26 Ağustos 2021. 19 Sabit geniş bant bağlantı, ADSL, kablolu İnternet (uydunet) ve fiber bağlantı gibi bağlantı türlerine verilen isimdir. Bkz. TÜİK, 26 Ağustos 2021. 20 TÜİK, 26 Ağustos 2021. Uzun Hikâye / Çocukların Gözünden Pandemi https://www. egitimreformugirisimi.org/uzunhikâye-cocuklarin-gozundenpandemi/ 13